NETHERLANDS GOVERNMENT AIR TRANSPORT                Terug naar

           Laatste wijziging: 24.4.2012                                                                                                         INDEX


 

Tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog werd het transport door de lucht 

verzorgd door No. 1316 (Dutch Communications) Flight van RAF Transport Command.

Toen dit onderdeel werd ontbonden werden de betreffende vliegtuigen opgenomen 

in het "Netherlands Government Air Transport" (NGAT).
Het KLM-Jaarverslag 1941/1946 zegt er dit over:
"Daar het aan burgerluchtvaartmaatschappijen voorlopig nog niet werd toegestaan 

om op de vliegvelden langs de route landingen te maken, was het noodzakelijk, dat 

de dienst het karakter verkreeg van een regeringsdienst. 

Op grond van het besluit, genomen in de Ministerraad van 28 September 1945, werd 

bij beschikking van de Minister van Verkeer en Energie op 6 October 1945 de 

Nederlandse Regerings Luchttransportdienst (Netherlands Government Air Transport, 

N.G.A.T.) opgericht. 

De leiding van deze dienst werd opgedragen aan een commissie onder voorzitterschap 

van Schout bij Nacht F. J. Heeris. 

Op 28 December 1945 droeg de Minister van Verkeer en Energie de uitvoering van de 

dienst op aan de K.L.M."
Inmiddels was op 10 November 1945 het eerste vliegtuig, nl. de NL-300 met gezagvoerder 

K.D. Parmentier, naar Nederlands-Indië vertrokken.
 
Ná de activiteiten van het NGAT werden de meeste toestellen aan de KLM overgedragen.
De NGAT-toestellen waren voorzien van een semi-militair kenmerk, een nummer 

voorafgegaan door NL-.

 

         NL-201  Douglas DC-3       2022         PH-TBE
         NL-202  Douglas DC-3       1980         PH-TBD
         NL-203  Douglas DC-2       1584         (PH-TBB)
         NL-204  Douglas C-47A     12173         PH-TAZ
         NL-205  Douglas C-47A     20597
                 Ex USAAF 43-16131 en overgedragen aan Nederlandse regering op 16 juni 1945.
                 Afgeschreven na ongeval te Katwijk op 16 januari 1946.
         NL-206  Douglas C-47A     12767         PH-TBY
         NL-207  Douglas C-47A     19785         PH-TBZ
         NL-208  Douglas C-47A     12953         PH-TCA
         NL-209  Douglas C-47A     19515         PH-TCB
         NL-210  Douglas C-47A     12734         PH-TCC
 

In het najaar van 1945 kwamen de 14 door het Rijk in Amerika gehuurde 

Douglas C-54 toestellen in Nederland aan.

De vliegtuigen waren ingericht voor het vervoer van 28 passagiers en 2.000 kg 

post en vracht. 

In de toestellen bevonden zich behalve de vleugeltanks nog 3 extra tanks, welke 

het mogelijk maakten afstanden van 3.000 km zonder tussenlanding af te leggen.


          NL-300  Douglas C-54A     3094         PH-TAB
          NL-301  Douglas C-54A    10380         PH-TAC
          NL-302  Douglas C-54A    10379         PH-TAD
          NL-303  Douglas C-54A    10421         PH-TAA
          NL-304  Douglas C-54A     3081         PH-TAF
          NL-305  Douglas C-54A    10420         PH-TAG
          NL-306  Douglas C-54A     3066         PH-TAE
          NL-307  Douglas C-54A    10392         PH-TAH
          NL-308  Douglas C-54A     3079         PH-TAI
          NL-309  Douglas C-54A     7464         PH-TAK
          NL-310  Douglas C-54A    10375         PH-TAL
          NL-311  Douglas C-54A    10391         PH-TAM
          NL-312  Douglas C-54A     3084         PH-TAN
          NL-313  Douglas C-54A     3099         PH-TAO
          NL-314  Douglas C-54A    10376         PH-TBS
          NL-315  Douglas C-54A    10377         PH-TBU
          NL-316  Douglas C-54A    10312         PH-TCD

Terwijl deze toestellen voor de NGAT en dus met het NL-kenmerk vlogen waren ze 

al wél in het N.L.R. ingeschreven!
Pas op 18 augustus 1947 werden de toestellen formeel overgeschreven t.n.v. de 

KLM maar het vervangen van de NL-kenmerken door de civiele kenmerken was toen 

al aan de gang.

Dat gebeurde in de periode januari/augustus 1947 hetgeen goed zichtbaar is in 

de beschrijving van de Ongevallen & Incidenten van 1947 in het Nederlands 

Crash-archief.

 
              
   NL-350  Op 25 februari 1946 vertrok  "de D.C. 350 waarmede de Amerikaansche piloten, die hier 

                  hun KLM-collega's geïnstrueerd hebben op de Skymaster" van Schiphol om hen naar de 

                  Verenigde Staten terug te brengen.
                  In maart 1946 werd de Douglas C-54A 42-107436 op Prestwick(G) waargenomen met kenmerk NL-350.

                  In de vragenrubriek bij het N.L.R. heb ik onlangs een door Hans Berfelo geleverde foto van 

                  het toestel geplaatst!
                  Dit kenmerk is voor zover bekend nooit officieel toegekend.
                  Het toestel zou later PH-TLW worden. Zie daar.
 
          NL-400  North American Texan PH-UBD heeft in de Verenigde Staten nog testvluchten gemaakt als NL-400.
                  De PH-UBD was de eerste van een serie van twaalf toestellen (PH-UBD t/m PH-UBP),  

                  waarschijnlijk is het de bedoeling geweest deze als NL-400 t/m NL-411 in gebruik te nemen.
 

Ook de eerste acht Beech D18's voor de Rijksluchtvaartschool vlogen in de Verenigde  

Staten aanvankelijk met deze NL-kenmerken.
 

          NL-501  Beech D18S          A-101      PH-UBY
          NL-502  Beech D18S          A-102      PH-UBR
          NL-503  Beech D18S          A-103      PH-UBS
          NL-504  Beech D18S          A-104      PH-UBT
          NL-505  Beech D18S          A-105      PH-UBX
          NL-506  Beech D18S          A-106      PH-UBV
          NL-507  Beech D18S          A-107      PH-UBW
          NL-508  Beech D18S          A-108      PH-UBU  

 

    Toen deze toestellen echter naar Nederland werden geëxporteerd was hier de in september 1944 ingestelde

    verordening dat vliegtuigen 'gemilitariseerde' kenmerken (lees: NGAT) moesten krijgen al weer vervallen. 

    Ze werden hier dus gewoon met een civiel kenmerk ingeschreven.

    Voor het al of niet opgenomen zijn van deze NL-kenmerken zijn echter nog geen bewijzen gevonden.
    Vast staat dat NL-501 t/m NL-508 én NL-400 op bovengenoemde toestellen aangebracht zijn geweest, van de

    overige 11 Texan's is mij dat niet bekend.

 

De systematiek in het toekennen van de naoorlogse (pseudo-)kenmerken wekt de suggestie 

dat blokken beginnend met een honderdtal voor Nederland bestemd waren en die beginnend 

met een vijftigtal voor Nederlands-Indië.
Dus: 

 H-1 e.v. Nederlandse Spitfires, 

 H-50 e.v. Nederlands-Indische Spitfires, 

 R-1 / R-50 idem Austers.
In dit systeem (waarvoor in de archieven trouwens nog geen bewijzen gevonden zijn…) 

passen de hierboven genoemde NL-350 en NL-400 prima.
 
In het bedrijfsarchief van Fokker is een foto aangetroffen van een Leopard Moth met

kenmerk ML101.
Dit was de tijdens de oorlog verborgen gehouden PH-VYG die door Gerben Sonderman weer 

opgebouwd en gevlogen werd.
Het toestel heeft ook nog korte tijd teboek gestaan als LSK01 en werd na ML101 weer 

in het N.L.R opgenomen als PH-NCP.
 
Tenslotte roept bovenstaand overzicht natuurlijk wel de vraag op of er ook plannen 

geweest zijn voor de series NL-001 en NL-101.
Was de bovengenoemde ML-101 mogelijk een foutje, en moest het eigenlijk NL-101 zijn.
En zouden de Dominies eigenlijk ook niet 'ergens' in dit schema thuishoren?