Koolhoven

De vliegtuigen van Frits Koolhoven

Terug

Als ontwerper en bouwer van vliegtuigen heeft Frederick Koolhoven in Nederland eigenlijk altijd

geopereerd in de schaduw van Fokker.

De oorzaak daarvan is niet echt duidelijk. Aan zijn ontwerpen kan het toch niet gelegen hebben,

die waren i.h.a. niet van mindere kwaliteit dan die van zijn concurrenten.

Natuurlijk was er er wel eens een van mindere kwaliteit, maar dat hadden z'n concurrenten ook.

Lees bijv. de verhandeling over de Fokker Promotor maar eens!

Mogelijk had Fokker een beter ontwikkelde neus voor PR of stond Nederland destijds sowieso

sympathieker tegenover het 'Duitse' product dan t.a.v. die van de uit Engeland teruggekeerde

Koolhoven.

Hoe het ook zij, het meest geproduceerde vliegtuig ontworpen door een Nederlander is wél de

F.K.8 van Frits Koolhoven!

Onderstaande lijst is samengesteld aan de hand van een vrij groot aantal bronnen.

Als uitgangspunt heb ik (natuurlijk) genomen de tabel die Dirk Top achterin zijn prachtige

Koolhoven-boek (zéér aanbevolen!) heeft geplaatst.

Ook over de type-aanduidingen moet een opmerking gemaakt worden.

Aangezien de F.K. typeaanduiding pas later, in 1926 toen hij met de F.K.22 Bantam bezig was,

met terugwerkende kracht dus, door Koolhoven zelf is samengesteld en historisch/chronologisch

nogal inconsequent is, heb ik (ook weer op gezag van Dirk Top, lees dat boek!) voornamelijk de

(waarschijnlijk) historisch juiste type-aanduidingen gebruikt.

Dus t/m F.K.21 moeten de type-aanduidingen met enige voorzichtigheid gehanteerd worden!

Hoe Frits Koolhoven daar zelf destijds over dacht zal ik hier zonodig vermelden, voor het

complete overzicht verwijs ik echter naar Dirk's boek.

Van de geproduceerde toestellen zal hieronder slechts de basisinformatie worden

vermeld, voor de meer uitgebreide informatie verwijs ik u naar het N.L.R.

Hanriot

Bij Hanriot bouwde hij een toestel, voornamelijk om zelf vlieglessen te kunnen nemen.

Verbeterde Farman

Op Soesterberg bouwde hij dit toestel.

F.K.1

Heidevogel, één gebouwd.

Werd door Koolhoven zelf Biplan "Holland" genoemd.

F.K.2

Armstrong Whitworth bouwde de A.W.1 die als F.K.2 in productie ging. Er werden er zeven gebouwd.

Zélf noemde hij zijn "3-cilinder Déperdussin" c.q. "Queen Anne" de F.K.2.

5328 - 5334 7

F.K.3

Dit toestel wordt door Koolhoven afwisselend "70 pk Gnome", "100 pk RAF tweezitter verkenner" genoemd.

De Vliegsport van 5.8.1938 noemt het een "verbeterde BE.2C"

5504 - 5553 50

5614 1

6186 - 6227 42

A1461 - A1510 50

A1967 1

A8091 - A8140 50

A9972 1

B8827 1

B9501 - B9800 300

B9968 1

F4219 1

Totaal: ca. 500

C/n Kenmerken

- B9518 G-EABZ

- B9603 G-EALK

- B9612 G-EAEU

- B9629 G-EABY "Porthcawl"

F.K.4

Deperdussin ontwerp dat destijds helemaal geen F.K. nummer heeft gehad.

Koolhoven noemde het in 1926 een "100 pk Gnome Déperdussin 1911"

F.K.4

Dit nummer wordt ook gebruikt voor gondels van de tien Submarine Scout luchtschepen die
Armstrong Whitworth bouwde.
Aangezien het contract bepaalde dat voor ieder luchtschip een reserveromp benodigd was,
is het heel goed mogelijk dat er twintig van deze F.K.4 rompen gebouwd werden.
deze rompen/gondels kregen geen kenmerk, de luchtschepen waaronder ze hingen wél.
S.S.27
S.S.40 t/m S.S.49

F.K.5

Deperdussin ontwerp dat destijds helemaal geen F.K. nummer heeft gehad.

Voorloper van de F.K.6, er werd er één gebouwd.

Koolhoven noemde het in 1926 een "100 pk Anzani Déperdussin 1912"

F.K.6 Déperdussin "Seagull"

Hoewel de aanduiding F.K.6 (later!) door Koolhoven aan dit Déperdussin toestel werd toegekend is het zéér de vraag

of, en in hoeverre, hij bij dit ontwerp betrokken is geweest.

7838 - 7841 4

Alleen 7838 werd gebouwd.

De nummers 3684 - 3685 werden toegekend aan een onbekend Armstrong Whitworth type, mogelijk een F.K.6 versie.

F.K.7

A411 1 prototype van F.K.8

F.K.8

A2683 - A2732 50

A9980 - A9999 20

B201 - B330 130

B730 1

B856 1

B870 - B871 2

B1497 1

B3301 - B3400 100

B4014

B4017 1
B4018 1

B4049 1

B4061 1

B4081 1

B4108 1

B4120 1

B4142 1

B4145 1

B4147 1

B4150 1

B4145 - B4151 6

B4154 1

B4156 1

B4160 1

B4161 1

B4163 1

B4165 - B4166 2

B4167 1

B4169 1

B4170 1

B4172 1

B4174 - B4177 4

B4179 1

B4185 1

B4187 - B4188 2

B4190 1

B4194 1

B4195 1

B4198 1

B4200 1

B5751 - B5850 100

B6901 1

B8608 1

C3507 - C3706 200

C4550 1

C8401 - C8650 250

C8651 1

C9997 1

D5001 - D5200 200

E8807 - E8856 50

F616 - F618 3

F622 1

F623 1

F625 - F628 4

F631 - F634 4

F638 1

F642 1

F644 1

F646 1

F647 1

F649 - F651 3

F3442 - F3491 50

F4221 - F4270 50

F5801 1

F5803 1

F5805 1

F5807 1

F5804 1

F5806 1

F5808 1

F6124 1

F6128 1

F6137 1

F6159 1

F6160 - F6163 4

F6345 1

F7347 - F7546 200

H4425 - H4724 300 (t/m H4612 afgeleverd)

H7156 1

H7157 1

Totaal ca. 1600

C/n Kenmerken

- D5150, G-EAET

- F4231, G-AUDE

- F7384, G-EATO

- F7484, G-EALW

- H4473, G-EAIC

- H4561, G-AUCF

- H4573, G-EAVT

- H4585, G-EAVQ

- H4600, G-EATP

- H4612, G-EAJS

- ? G-AUCS

F.K.9

Productieversie was de F.K.10.

Er is er één gebouwd, door Koolhoven in 1926 "180 pk Lorraine tweezitter, 1916" genoemd.

F.K.10 Quad

A5212 - A5213 2

A8950 - A8999 50 Slechts 5 gebouwd die als doel voor schietoefeningen werden gebruikt.

B3996 - B4000 5 Waarschijnlijk administratief toegewezen aan de vijf bovengenoemde toestellen.

N511 - N514 4

F.K.11

Niet gebouwd Armstrong Whitworth ontwerp.

F.K.12

7838 - 7841 4

Navy serials 3684 - 3685 werden toegewezen aan een onbekend Armstrong Whitworth ontwerp,

mogelijk was dit een F.K.12-versie.

F.K.13

Volgens Koolhoven een F.K.8 variant.

Mogelijk ook de F.K.10 N513.

F.K.14

Niet gebouwd Armstrong Whitworth ontwerp.

F.K.15

Volgens Koolhoven een Armstrong Whitworth luchtschipgondel voor de Beta II .

F.K.16

F.K.17

Volgens Koolhoven beide Armstrong Whitworth ontwerpen op basis van de F.K.3.

Door Koolhoven genoemd als gondels voor North Sea luchtschepen maar, voor zover waarneembaar,

had Koolhoven met dit project geen enkele bemoeienis.

F.K.18

Volgens Koolhoven een voorstadium van de F.K.22.

Koolhoven zelf noemde dit een "2-motorige vliegboot".

Over een Armstrong Whitworth vliegboot in deze periode zijn echter geen gegevens bekend.

F.K.19

Armstrong Whitworth vliegtuigmotor, waarvan de bemoeienis van Koolheven niet is vastgesteld.

F.K.20

B.A.T. ontwerp voor een marine vliegtuig, afgeleid van bovengenoemde F.K.18. Niet gebouwd.

F.K.21

B.A.T. ontwerp voor jachtvliegtuig trainer, niet gebouwd.

F.K.22

- - Mogelijk is dit echter de 'niet-gebouwde' F.K.21.

2201 B9944 Derde F.K.22/1, heeft niet gevlogen. Gesloopt Hendon 1919.

2202 B9945 Eerste F.K.22/2

2203 B9946 Tweede F.K.22/2, heeft niet gevlogen. Gesloopt Hendon 1919.

2204 B9947 Eerste F.K.22/1

2205 B9948 Tweede F.K.22/1

2206 B9949 Vierde F.K.22/1, heeft niet gevlogen. Gesloopt Hendon 1919.

F.K.23 Bantam

C/n Kenmerken

2314    F1653  Was eerst F.K.22 2210/B9947.
2315    F1654, K-123, (G-EACN), Naar Aviodrome
2316    F1655, K-154, G-EAFM, AS94111, P-167
2317    F1656
2318      F1657, K-155, (G-EAFN)
2319 F1658, K-125, (G-EACP)
2320 F1659, (G-EAMM)
2321    F1660, G-EAJW, (H-NACQ)
2322   F1661, G-EAYA, (H-NACH)
2323        F1662, G-EAMM
2324        F1663, J6579
2325       F1664, J6580

F.K.24 Baboon

C/n Kenmerken

2407 D9731, K-124, G-EACO

2408 D9732 Niet gebouwd

2409 D9733 Niet gebouwd

2410 D9734 Niet gebouwd

2411 D9735 Niet gebouwd

2412 D9736 Niet gebouwd

F.K.25 Basilisk

C/n Kenmerken

2526 F2906

2527 F2907

2528 F2908 Niet gebouwd

F.K.26

C/n Kenmerken

2629 K-102, G-EAAI

2630 K-167, G-EAHN

2631 G-EANI

2632 G-EAPK

F.K.27

C/n Kenmerken

2733 K-143 G-EAFA

F.K.28 Crow

2834 - Gesloopt 1920

F.K.29

Misterieus toestel, de pers meldt nadrukkelijk dat het niet gebouwd zou zijn, maar er bestaan wel degelijk foto's van!

F.K.30

Ontwerp voor een twee-persoons sportvliegtuigje. Niet gebouwd.

F.K.31

C/n Kenmerken

- Eerste mock-up verbrandde.

- Tweede mock-up stond op Salon de l'Air te Parijs.

- Eerste prototype, vrijwel direct weer gesloopt wegens slechte vliegeigenschappen.

- Tweede prototype, dit werd de H-NACA.

203 H-NACA

204 Vermoedelijk F-AHAE, zie ook commentaar in N.L.R. bij H-NACG

205 K-421

206 K-422

207 K-423

208 H-NADE, K-424

209 Niet bekend, maar zie hieronder

210 Niet bekend

211 (H-NACF)

212 3H31

K-31

213 3H32

K-32

214 (H-NACG), 3H33

K-33

215 3H34

K-34

216 3H35

K-35

217 3H36

K-36

218 3H37

K-37

219 3H38

K-38

In Finland werden ook nog in licentie de K-65 - K-68 gebouwd.

Die werden echter vanwege de slechte kwaliteit niet afgenomen.

De situatie omtrent de Franse F-AHAE en c/n 204 is zeer onduidelijk.

Er zijn zo af en toe wel theoriën gelanceerd, maar aangezien die meer gebaseerd waren op

(min of meer) logisch(?) redeneren dan op feiten, is het maar beter die hier niet te herhalen.

F.K.32

Eén gebouwd, kreeg geen kenmerk.

Eerste vlucht 25.4.1925.

F.K.33

C/n Kenmerken

1 Serie I H-NADD, D-1250

F.K.34

Eén gebouwd, kreeg geen kenmerk.

Dit was een omgebouwde F.K.31, mogelijk de (H-NACF).

F.K.40

C/n Kenmerken

101 (H-NAES), PH-AES Naar Spanje

F.K.41

C/n Kenmerken

4101 H-NAER, PH-AER

4102 G-AAGC, ZS-ADX

4103 G-AALI, VH-ULX

4104 PH-AGO

Opmerkelijk is dat dit toestel door Frits Koolhoven beschouwd werd als een F.K.42!

Het was echter ingeschreven als F.K.41 met c/n 4104 en werd door de eigenaren consequent F.K.41 genoemd!

4105 PH-AGQ

4106 PH-AJN

4107 PH-AJZ

F.K.42

C/n Kenmerken

4201 PH-AGO Zie commentaar bij F.K.41 c/n 4104.

Het voor dit toestel genoemd c/n 4201 is apocrief, het komt in de vliegtuigdocumentatie (bij de RLD) niet voor.

F.K.43

C/n Kenmerken

4301 PH-AFW, F-ALPO

4302 PH-AIL

4303 PH-LUX, PH-AJT

4304 PH-AJJ

4305 PH-AJK

4306 PH-AJL

4307 PH-AKB

4308 PH-AKC

4309 PH-AKD

4310 PH-CMD, 950

4311 PH-ASN, 965, MX459/K-54, (PH-TCN), PH-NAU

4312 PH-ASO, 966

Na de oorlog bouwde Fokker nóg een achttal F.K.43's.

Formeel (BvI, BvL e.d.) worden deze toestellen aangeduid als F.K.43 maar vanwege de compleet andere motor en daarmee de compleet

andere motor-inbouw moest het ontwerp sterk aangepast worden.

Gaandeweg werden ook tijdens de bouw zóveel wijzigingen en modificaties aangebracht dat deze type-aanduiding eigenlijk geheel misplaatst is.

Vanwege de veel eenvoudiger (en minder kostbare) certificatieprocedure verdiende het handhaven van de Koolhoven type-aanduiding ongetwijfeld de voorkeur!

Maar in de praktijk wordt het toestel door de technici/bouwers dan ook steevast Fokker F.K.43 genoemd.

6166 PH-NAH

6167 PH-NAI

6168 PH-NAK Wordt bewaard in het Nationaal Automobielmuseum te Raamsdonksveer

6169 PH-NAL

6170 PH-NAM

6171 PH-NAN

6172 PH-NAO

6173 PH-NAP

F.K.44

C/n Kenmerken

4401 Niet afgebouwd

4402 Z2 PH-AJM

F.K.45

C/n Kenmerken

4501 Z1 PH-AIF F-AMXT

F.K.46

C/n Kenmerken

4601 Z1, PH-AJH

4602 Z-1, PH-NLS

4603 PH-FKA , (PH-FKB), (PH-KOE), PH-FKB

4604 (PH-FKB), (PH-KOE), PH-FKB

4605 (PH-FKC), (PH-FKB), PH-FKC

4606 (PH-FKD), (PH-FKC), (PH-FKD), PH-LPS, (PH-JMJ), PH-APM

4607 (PH-FKE), (PH-FKD), (PH-FKE), PH-FKD

4608 (PH-FKF), (PH-FKE), (PH-FKF), (PH-FKE), 76, PH-ARU, PK-SAT

4609 PH-ALA

4610 PH-APN

4611 PH-APO

4612 (PH-APO), PH-ATR, 1598, I.S.108

4613 PH-ATS

F.K.47

C/n Kenmerken

4701 PH-EJR

F.K.48

C/n Kenmerken

4801 PH-AJX

F.K.49

C/n Kenmerken

4901 950

4902 PH-ARV, TC-HRT

4903 1001, OH-MVE

F.K.50

C/n Kenmerken

5001 PH-AKX, HB-AMI

5002 (PH-AKZ), HB-AMO

5003 PH-ASI, HB-AMA, EL-ADV

F.K.51

C/n Kenmerken

5101 Z1, PH-AJV, PH-XYZ

5102 - 5111 LVA 1 - 10

5112 - 5116 MLD E-1 t/m E-5

5117 PH-AMK

5118 PH-AML

5119 Deze romp werd gebruikt bij de bouw van het prototype F.K.56 PH-ASB (5601).

5120 PH-AMO

5121 PH-AMP

5122 PH-AMR

5123 PH-AMS

5124 PH-AMT

5125 PH-AMU

5126 K1, K-101

5127 PH-AMY

5128 PH-APS

5129 PH-APT

51102 PH-APH

51103 PH-AMV

51104 PH-AMW

51105 PH-AMX

51106 (PH-AMY), PH-APU

51107 (PH-APH), PH-API

51108 PH-APK

51109 PH-APV

51110 PH-APW

51111 PH-APX

51112 PH-ARM

51113 PH-ARN

51114 PH-ARP

51115 (PH-ARP), PH-ASE

51116 PH-ASG

51117 PH-ASH

F.K.52

C/n Kenmerken

5201 Z-1, PH-AMZ

5202 PH-ASW, 1006, OH-MVF, KO-129

5203 PH-ASX , 1007, OH-MVG, KO-130

5204 PH-ASY

5205 PH-ASZ

5206 PH-ATA

F.K.53

C/n Kenmerken

5301 (PH-ALH), PH-FKJ

5302 PH-ATG

F.K.54

C/n Kenmerken

5401 (PH-EMF), PH-APR

F.K.55

C/n Kenmerken

5501 (PH-APB)

F.K.56

C/n Kenmerken

5601 PH-ASB

5602 PH-ATE

5633 PH-AZB

5634 PH-AZA

F.K.57

C/n Kenmerken

5701 PH-KOK

F.K.58

C/n Kenmerken

5801           PH-ATO
5802           PH-AVA/1002
5803           (PH-AVN), PH-AVB, C-016
5804           PH-AVE, C-017
5805           PH-AVG, C-018
5806           PH-AVH, C-019
5807           (PH-AVI) Romp gebruikt voor versie met DB-600 motor
5808           PH-AVK, C-020
5809           PH-AVL, C-021
5810           PH-AVM, C-022
5811           PH-AVN, C-023
5812           PH-AVO, C-024
5813           PH-AVP, C-025
5814           PH-AVR, C-026
5815           PH-AVS, C-027
5816           PH-AVT, C-028
5817           PH-AVU, C-029
5818           PH-AVX, C-030
5819           PH-AVY, C-031
5820           PH-AVZ, C-032

Bij de samenstelling van deze lijst heb ik (o.a.) gebruik gemaakt van:

Michael Austen British Civil Aircraft Registers 1919 to 1999

Bert Cookson The Historic Civil Aircraft Registers of Australia

A.J. Jackson British Civil Aircraft since 1919

Harry van der Meer F.K.23 Bantam

Peter Moss The British Civil Aircraft Registers

Bruce Robertson British Military Aircraft Serials

Dirk Top Frits Koolhoven en zijn vliegtuigproduktie