Zeker bij de geschiedschrijving over
de vooroorlogse periode blijven er altijd vragen open.
Mocht u over die hieronder genoemde zaken méér weten, dan houd ik me van harte aanbevolen!
Terug naar index
HOME
Contact Herman Dekker
| 118. Fokker F27 PH-EX# 117. Fokker F.VII H-NAC# 116. Lonneker;Broekheurne 115. Drie Fokkervragen 114. D-1350 113. H-NACD / H-NACR 112. Twee zelfbouwprojecten 111. Dame in RAC-Pander |
110. Fokker D.VII 109. PA-18 frame 108. Personeel 323 Sqn. 107. Breguet 14 106. Opgevist 105. Harvard op ENNAM-gebouw 104. Rijkspolitiehelikopter 103. Fokker(?) 102. Pander, welke, wie 101. Driemotorig |
Laatste aanvullingen/wijzigingen: 116 Broekheurne; 103 Fokker; 110 D.VII; 118 PH-EX# 113 H-NACD / H-NACR; 117 F.VII; 116 Lonneker; 104 Gazelle; 115 Fokkervragen; 114. D-1350
118. Fokker F27 PH-EX# op Woensdrecht (Geplaatst 9.6.2026)
Van Bob Rongé kreeg ik onderstaande foto van een F27 met (het begin van) een exportkenmerk, met de vraag om
de identiteit van het toestel. Op de wieldeur is te lezen "474" dus ga ik er vanuit dat het c/n 10474 is.
Het probleem is dat aan dat toestel nooit een exportkenmerk is toegekend! En de hele export-administratie
staat hier bij mij op de plank.
In die periode was het voor de 'aanbrengers' van de kenmerken mogelijk weleens wat verwarrend, dus is er
toen al met vooruitziende blik ten onrechte begonnen met PH-EX...
Navraag bij Fokker/F27/Woensdrecht deskundigen heeft niet meer informatie opgeleverd.
Foto Bob Rongé
Jos Slottje reageerde met de aanwijzing dat het nummer op de neuswieldeur logischerwijs eerder het
lijnnummer dan het constructienummer is. Dat betekent dat het c/n 10574 is en dat het volledige
exportkenmerk PH-EXF werd.
Het weer toonbaar gemaakte toestel staat nog in het People's Park in Yangon, Myanmar.
Hieronder wat ik in "EXPORT" over dit c/n heb geschreven.
10574 31.03.1978 - 19.10.1978 E-631 XY-ADZ
Afgeschreven Yangon 22.9.1992.
E-631 F27 Mark 600 10574 07.09.1978 - 19.10.1978 Birma
PH-EXF 31.03.1978 - 19.10.1978 (XY-ADY), XY-ADZ TOP
117. Fokker F.VII H-NAC# (Geplaatst 12.4.2026)
Gerard Haast stuurde me ter identificatie deze foto uit de collectie van Heemkundige Kring "De Vierschaer"
te Wouw. Identificeren lukt me niet maar mogelijk weet u meer, de namen van de heren, waar en/of wanneer
genomen bijvoorbeeld? Kortom, ik hoor graag van u!
Heemkundige kring "De Vierschaer"
TOP
116. Broekheurne (Geplaatst 14.2.2026)
Tijdens de periode van de 'Wilde Luchtvaart' vlogen er veel ongeregistreerde toestellen in ons land.
Er werden demonstraties mee gegeven en rondvluchten mee uitgevoerd. Dat dit een interessant maar moeilijk
onderzoeksonderwerp is zal duidelijk zijn. Maar werkelijk gecompliceerd wordt het als geprobeerd wordt de
geschiedenis van individuele toestellen vast te leggen.
Dit is er zo een!
Dus als u weet welke 'oude machine' dit was en wie ermee vloog, dan houd ik me zéér aanbevolen!
Het Centrum 20.9.1928 |
Arnhemsche Courant 20.10.1928 |
Karel Kalkman heeft er tijd aan besteed:
Het was zoeken naar een foto uit dezelfde hoek.
Bij de LVG C.VI klopten de details. Alleen de uitlaat is anders. Maar dat kan zonder constructieverandering.
De LVG van Broekheurne is hiermee het laatste vliegtuig van de wilde luchtvaart! Welke C.VI is niet bekend.
 |
  |
En ook de gemeenteraad van Lonneker bemoeide zich ermee:
Jan Evert Leeuw vertelde mij dat hij er, buurtgenoot zijnde, diepgaand onderzoek naar heeft gedaan, tot aan eeen huis aan huis enquête toe.
Maar hij is er niet in geslaagd meer over dit toestel te achterhalen.
TOP
115. Drie Fokkervragen (Geplaatst 7.6.2025)
| - Een plechtigheid, ter gelegenheid waarvan? - Drie motoren en een F27, welke? - Foto (per 1.11.1985) van een F27 Mk.050 op de lijn, welke?  |
 |
 |
Alexander Orthel gaf verduidelijkend commentaar op alle drie de foto's.
En hoewel Alexander niet alles met zekerheid beschrijft is het in alle drie de gevallen minstens
een goede eerste aanzet!
- Over de eerste foto, die met de twee Friendships in de hal, denk ik het volgende: kijkend naar de beschildering lijkt het mij dat het toestellen zijn voor Aer Lingus,
zie bijv. ook de terugspringende lijn onder de cockpit, vgl met deze foto: https://imgproc.airliners.net/photos/airliners/5/6/0/2406065.jpg?v=v40
De drie verticale strepen op het spreekgestoelte verschillen enigszins
van kleur (voor zover mogelijk in zwart/wit); het zou mij niet
verwonderen als dat de
Ierse vlag is. Links staat een tweede F27 en de eerste twee toestellen voor Aer Lingus zijn afgeleverd op dezelfde dag, t.w. 19 november 1958 (Airliner
Production List 1980/81). Ik zou denken dat bij deze gelegenheid de overdracht is geweest van de eerste Friendships voor Aer Lingus.
- De tweede foto is denk ik van Schreiner Airways. https://www.airhistory.net/photo/291102/PH-SAB , zie ook de naam achter de cockpit.
Als de foto op de productielijn is gemaakt, Schreiner heeft er tenslotte twee nieuw gekocht, is het ook niet raar dat er meerdere motoren staan.
- De derde foto is van een F50 aangezien het toestel zesbladige propellers heeft. Maar welk toestel? Nummer 33? Het fokkervignet op de rug van de monteurs
is van de jaren zeventig/tachtig. Ik ben nog een keer op de open dag van Fokker geweest, op zaterdag 4 oktober 1980, daar herinner ik het me van.
TOP
Ierse vlag is. Links staat een tweede F27 en de eerste twee toestellen voor Aer Lingus zijn afgeleverd op dezelfde dag, t.w. 19 november 1958 (Airliner
Production List 1980/81). Ik zou denken dat bij deze gelegenheid de overdracht is geweest van de eerste Friendships voor Aer Lingus.
- De tweede foto is denk ik van Schreiner Airways. https://www.airhistory.net/photo/291102/PH-SAB , zie ook de naam achter de cockpit.
Als de foto op de productielijn is gemaakt, Schreiner heeft er tenslotte twee nieuw gekocht, is het ook niet raar dat er meerdere motoren staan.
- De derde foto is van een F50 aangezien het toestel zesbladige propellers heeft. Maar welk toestel? Nummer 33? Het fokkervignet op de rug van de monteurs
is van de jaren zeventig/tachtig. Ik ben nog een keer op de open dag van Fokker geweest, op zaterdag 4 oktober 1980, daar herinner ik het me van.
TOP
114. D-1350 (Geplaatst 22.4.2025)
Op de site van Brabants Historisch Informatie Centrum zag ik deze foto van een Raab-Katzenstein die kennelijk
ergens (in Brabant) geland is. Waar, wanneer en (vooral!) waarom is niet bekend.
Karel Kalkman reageerde op de stangenconstructie boven de rug van dit toestel:
De Raab-Katzenstein RK 2 D-1350 heeft achterop de romp allerlei stangen. Deze stangen zijn voor het slepen van een zweefvliegtuig.
Om de sleepkabel vrij te houden van het kielvlak en
richtingsroer. Katzenstein sleepte meerdere keren de Raab-Katzenstein RK-7 met Raab erin.
 |
  |
Maar we hebben dus nog geen antwoord op de oorspronkelijke vraag: "Waar, wanneer en (vooral) waarom is niet bekend.
En toen kwam Eric Munk met de oplossing:
Zag je vraag 114 over de Raab-Katzenstein. Denk dat die niet in
Brabant is gemaakt, maar in oktober 1933 bij Kunrade (bij Heerlen).
Daar was een vergunning afgegeven voor een tijdelijke luchtvaartterrein voor een luchtvaartpropagandaweek die moest leiden tot de
oprichting van een vliegveld (zover is het nooit gekomen). De kist werd daar inderdaad ingezet als sleepvliegtuig voor een zwever.
Zie ook Airport Kunrade - Heerlen Vertelt
Daar was een vergunning afgegeven voor een tijdelijke luchtvaartterrein voor een luchtvaartpropagandaweek die moest leiden tot de
oprichting van een vliegveld (zover is het nooit gekomen). De kist werd daar inderdaad ingezet als sleepvliegtuig voor een zwever.
Zie ook Airport Kunrade - Heerlen Vertelt
Onderstaande tekst is overgenomen van bovenstaande site:
In de ban van de luchtvaartIn 1933 krijgt Jac. Kleiboer het toch voor elkaar om een tijdelijke ontheffing te krijgen voor een “luchtvaartpropagandaweek” op het
plateau van Kunrade.
Van 8 tot en met 16 oktober gonst en bromt het van de activiteiten: “vertooningen van het lesvliegen voor sportvliegers, kunstvluchten,
een balonnetjesjacht, vluchten tot het doen van doelworpen, alsmede vertooningen met een zweefvliegtuig, waarbij de opstijging geschiedt
door middel van een slepend vliegtuig, uit te voeren met het Duitsche motorvliegtuig D.1350, bestuurd door Otto Peschke”.
De prominente aanwezigheid van Duitsers onder de vliegeniers en het doelwerpen vanuit vliegtuigen zijn sinistere voorbodes van de
verrassingen vanuit de lucht die slechts enkele jaren later zullen volgen. In 1933 staat de veiligheid in ieder geval nog voorop:
“Bijzondere manoeuvres mogen uitsluitend boven of in de onmiddellijke nabijheid van het terrein uitgevoerd worden, met dien verstande,
dat in geen geval boven of op minder dan 100 m. bijzondere manoeuvres of kunstvluchten worden gemaakt, en in geen geval op
vreesaanjagende wijze wordt gevlogen.”
TOP
113. (H-NACD) met vleugel H-NACR (Geplaatst 3.4.2025)
Opmerkelijk aan deze foto is natuurlijk dat op romp en vleugel verschillende kenmerken zijn aangebracht.
Maar daarbij komt dat kenmerk H-NACD voor een F.VII is volstrekt onbekend is terwijl op basis van de kennis
van de praktijken van het verwisselen van vleugels ook niet vaststaat of deze vleugel inderdaad op de
(wél bestaande) H-NACR gemonteerd geweest is. Iedere gerelateerde informatie is zeer welkom!
NB. Zie de pagina "KLM-vleugels" in Nederlandse Luchtvaarthistorie vóór 1940
Foto via Gert Blüm Foto via Richar Pflug, zie zijn tekst hieronder
Richard Pflug had hier ook wat, houtsnijdend, commentaar op:
Net zat ik even door je vragenrubriek te neuzen en bij nr.113
vermoed ik dat de foto is gemanipuleerd.
De spatiëring, vorm en grootte van de CD in H-NACD lijkt niet te kloppen.
Het laatste haaltje aan de bovenkant van de C mist. En afgaande op bijgaande (getuige de motor, oudere)
foto van hetzelfde toestel, liep het witte vlak met de registratie en de laatste letter door tot onder
het stabilo van het toestel.
TOPDe spatiëring, vorm en grootte van de CD in H-NACD lijkt niet te kloppen.
Het laatste haaltje aan de bovenkant van de C mist. En afgaande op bijgaande (getuige de motor, oudere)
foto van hetzelfde toestel, liep het witte vlak met de registratie en de laatste letter door tot onder
het stabilo van het toestel.
112. Twee zelfbouwprojecten (Geplaatst 3.4.2025)
Hieronder een foto die ik toegestuurd kreeg door Eric Munk en ook wat informatie over een ander project.
Het zijn allebei zelfbouwprojecten waar ik weinig tot niets van weet.
- De informatie betreft en project van Henk Bouwma. Daarover schrijft Eric:
"In de bijlage een foto van zijn laatste project. Niet mijn beeld,
dus helaas niet voor plaatsing website. Ik begrijp dat de kist zoals die
nu is niet afgebouwd
gaat worden door de bouwer, wegens tijdgebrek/leeftijd wellicht.
Jammer, want al 3/4 af, incl vleugels. Side-by-side tweezitter met 7,5 meter vleugels, uit hout. Type weet ik niet, maar naar correcte maatstaven gebouwd i
ncl sterkteproeven etc."
De bouwer heeft een lange trackrecord op gebied van zeilschepen bouwen: Henk Bouma Zeiljachten - Bouma, en heeft passie voor vliegen.
Helaas reageerd de bouwer niet op mijn verzoek (via het contactformulier op die site) waarin ik vraag om meergaat worden door de bouwer, wegens tijdgebrek/leeftijd wellicht.
Jammer, want al 3/4 af, incl vleugels. Side-by-side tweezitter met 7,5 meter vleugels, uit hout. Type weet ik niet, maar naar correcte maatstaven gebouwd i
ncl sterkteproeven etc."
De bouwer heeft een lange trackrecord op gebied van zeilschepen bouwen: Henk Bouma Zeiljachten - Bouma, en heeft passie voor vliegen.
informatie. Jammer, mogelijk hebt u meer informatie en/of foto's die wel publiceerbaar zijn...
- Onderstaande foto betreft een Schreder HP-18, een Amerikaans zweefvliegtuig dat in kitform wordt verkocht.
| Eric's commentaar: Kende je deze trouwens ook? HP-18 in Noord-Holland, op het ULV veld op de zuidrand van de Wieringermeerpolder. Alex van de Wouw is de eigenaar. Zie Stern | Facebook, staat nu te koop wegens ruimtegebrek... |
 |
Zoals ik zei, ik weet weinig tot niets over deze projecten. Zelfs niet over welk tijdsbestek we hier praten, en
of ze überhaupt binnen mijn 'actieradius' 1920 - 2014 vallen.
TOP
111. Dame (én heer) in RAC-Pander (Geplaatst 8.12.2024)
Je zou toch zeggen dat beide goed herkenbaar zijn. Maar niet voor mij! TOP
TOP
110. Fokker D.VII (Geplaatst 8.12.2024)
Uit een serie van Frits Gerdessen deze Indische/MLD(?) D.VII waarvan de identiteit onbekend is.
Jan den Das bevestigde dat het een Indisch exemplaar (met ovale motor inbouw) is.
Commentaar van Jos Slottje:
Volgens mij is dit de kist die Adolph Parge fataal werd.
Op de bovenste vleugel aan de linkerkant is meetapparatuur bevestigd, bij de serie kisten is dat uiteraard niet het geval.
Zie
ook Luchtvaartkennis LVK 1998-5, vier foto’s van deze kist waar op de
bovenste vleugel aan de linkerkant, meetapparatuur bevestigd is.
Zie voor het ongeval van Parge: Crasharchief 25.2.1921 TOP
109. PA-18 frame (Geplaatst 1.12.2024)
Twee foto's van een Super Cub frame.
Ik heb geen idee meer van wie ik ze kreeg (sorry!) en evenmin welk frame het is dus.
Kortom, vertel me er eens wat meer over...
Eric Munk suggereerde dat het St. Hubert (OO) kon zijn en dat werd bevestigd door Bob Rongé.
Wat betreft de identiteit kwam Bob ook niet verder dan '...waarschijnlijk uit de OO-VV#-reeks'
 |
 |
108. Personeel No.323 Sqn. (Geplaatst 30.10.2024)
Maar op het bord aan de muur staat: "3525 Fighter Weapons School".
En dat maakt mij nieuwsgierig naar het verband met Nederland en ter
gelegenheid waarvan deze foto gemaakt is!
TOP
107. Breguet 14 (Geplaatst 29.10.2024)
Een plaatje uit een Nederlands album van een Franse Breguet met serial 12547.
Of daaruit conclusies getrokken mogen worden zou ik niet weten.
Dus als er een Nederlandse connectie bestaat (bezoek Soesterberg?) hoor ik dat graag van u.
TOP106. Opgevist (Geplaatst 15.10.2024)
Lang geleden werden deze foto's mij toegestuurd met de vraag "wat zien we hier?"
Ik kon de vraag niet beantwoorden, u nu wél? Fotobron weet ik niet meer
 |
 |
 |
|
105. Harvard op ENNAM-gebouw (Geplaatst 15.10.2024)
Welk toestel zien we hier?
Eric Munk kwam met de oplossing:
Dat is de PH-UBO. Die stond bij Autosloperij J. Knoop N.V. aan de
Friesestraatweg (hoek Kleiweg) in Aduard op het dak in de jaren zestig.
Het bedrijf is in 1965 verkocht aan ENNAM N.V., vandaar de letters.
Zie Voor Sloop naar Knoop - Van de Westerkwartierdorpen tot Zoutkamp, van Garnwerd tot Surhuisterveen voor een foto waar nog de oude naam op de gevel staat.
Kist stond aan de Kleiwegzijde. Op de huidige Google Streetmaps zie je het pand nog staan, inclusief de verweerde oude reclame. Foto zal dus na 1965 gemaakt zijn.
Het bedrijf is in 1965 verkocht aan ENNAM N.V., vandaar de letters.
Zie Voor Sloop naar Knoop - Van de Westerkwartierdorpen tot Zoutkamp, van Garnwerd tot Surhuisterveen voor een foto waar nog de oude naam op de gevel staat.
Kist stond aan de Kleiwegzijde. Op de huidige Google Streetmaps zie je het pand nog staan, inclusief de verweerde oude reclame. Foto zal dus na 1965 gemaakt zijn.
En dan hebben we nu nóg een vraag: Welke Harvard staat daar voor op de grond...?
TOP104. Rijkspolitie helikopter (Geplaatst 15.10.2024)
Deze helikopter werd, gezien de F-W registratie, geëvolueerd.
Coll. H. Dekker |
Archief R. Schnitker |
Ronald Schnitker (staande op zijn foto!) reageerde:
"Naar
mijn mening gaat het hier om een proef met de inzet van een helikopter
van het Franse type Gazelle op zondag 22 of maandag 23
april 1973.
De helikopter staat hier in een weiland langs de afrit van
de A12 Driebergen, waar destijds de Algemene Verkeersdienst van het
Korps Rijkspolitie (AVD)
was gevestigd. Op deze heli waren de tekst RIJKSPOLITIE en enkele RP-emblemen aangebracht.
Het betreft hier de F-WTNV (c/n 1006) van Aérospatiale, type: SA341G Gazelle. "
Op de site van de Rijkspolitie [https://www.rijkspolitie.org/] is hierover meer informatie te vinden.
TOP
103. Fokker in M.1, Johannisthal circa 1912 (Geplaatst 30.9.2024)
Het stond weliswaar achterop de foto, maar ik herken hier Anthony Fokker
niet en ook twijfel ik aan de M.1!
Jos Slottje twijfelt niet!
Vragenrubriek: 103. Fokker in M.1, Johannisthal circa 1912, klopt overigens.
Op de foto in jouw vragenrubriek zie je Anthony Fokker in de achterste cockpit van de Fokker M.1 (Militair M.1).
In de bijgevoegde foto's van de karrosserie komen de details overeen met de foto in je vragenrubriek.
De "bijgevoegde foto's" die Jos stuurde
 |
 |
 |
 |
102. Pander, welke en met wie? (Geplaatst 2.9.2024)
Twee foto's uit mijn (digitale) schoenendoos. Twee Panders en ik zou wel willen weten wie ervóór en wie erín zitten.
TOP
101. Driemotorig (Geplaatst 2.9.2024)
In het archief van Rijkswaterstaat trof ik deze foto van een mij onbekend driemotorig toestel aan.
U kunt mij vast wel vertellen welk (Frans?) toestel dit is.
Archief Rijkswaterstaat
Koen Wolters reageerde, en ik ben het wel met hem eens!
"Zou uitdaging 101 op je site misschien een SPCA 41T kunnen zijn?
Ik vind 'm hier wel bijzonder op lijken"
En dat leidt naar:
One of the three SPCA 41T's used by Aeropostale. This aircraft pictures on 12 december 1931: F-AKDY c/n 1 TOP