DAGBOEK van de NEDERLANDSE LUCHTVAART       1923


Wellicht overbodig: aanvullingen worden zeer op prijs gesteld!                                                                                                                        Terug naar Index

januari
13  - LVA. Spijker V-2 Nr. 69 12.00 uur Gevallen te Soesterberg.
      Bestuurder: sgt Bergsma. Toestel totaal vernield.
16  - LVA. Fokker C.I Nr. 511. Gevallen bij Austerlitz.
      Bestuurder: wmr. Bosch.
17  - De Belgische lt. Meurice die op 10/9 viel bij Rotterdam (waarbij lt. Saveur omkwam)
      heeft het ziekenhuis verlaten.
22  - Welke firma had zo'n magazijnmeester nodig?
 
      Advertentie in de NRC 22.1.1923. (KB)
     
 
27  - Het Vaderland wijdt een beschouwing aan de enige tijd geleden gepresenteerde
      nieuwe Fokker-toestellen.
                                                                                     (KB)
 
februari
3   - In het parlement wordt gediscussieerd over het feit dat de ML-KNIL niet automatisch
      Nederlandse vliegtuigen bestelt maar naar believen in het buitenland 'winkelt'.
7   - Het Vaderland bericht over eventuele nieuwe luchtverbindingen:
                                                                        (KB)
 
13  - ML-KNIL. Lt. Van Leuven heeft gisteren door een slechte landing op Andir het
      onderstel van een de Havilland vernield.
13  - Een Nederlandse vlieger die proeven aflegde voor het concours op vliegveld Cuatro
      Vientos (de krant noemt het "De vier winden") stortte van 1000m neer.
      Toestel vernield, vlieger ongedeerd.
17  - Ik vraag me af om welke toestel het hier ging, en waar het gebleven is!
 
       Advertentie in de NRC 17.3.1923. (KB)
     
 

..  - Revisie F.II H-NABC, en F.III's H-NABG, H-NABH en H-NABK. In de kajuit worden 

      rieten stoelen geplaatst.


maart
3   - LVA. Spijker V-2 Nr. 83. Capotage bij de landing.
      Bestuurder: lt. Mulder.
13  - MLD. Spijker V-2 Nr. C-14. Noodlanding bij Velsen.
      Bestuurder: lt.vl. W. Smets.
16  - LVA. Spijker V-2 Nr. 37. Capotage bij de landing.
      Bestuurder: lt. Sissing.
16  - LVA. Fokker C.I Nr. 512. Tijdens taxiën in de start tegen de F-5 gebotst.
      Bestuurder: kpt. Van Weerden Poelman.
22  - LVA. Fokker C.I Nr. 508. Neusstand tijdens taxiën.
      Bestuurder: sgt. Beekman.
26  - LVA. Spijker V-2 Nr. 27. Nausstand na de landing bij Ede.
      Bestuurder: vdg. Prillwitz.

april
1   - Opening zomerdienst KLM. Amsterdam - Londen, -Brussel en -Hamburg.
4   - Er ontstond enige consternatie in het parlement omdat gebleken was dat buitenlandse
      (lees: Duitse) vliegers foto's t.b.v. hydrografisch hadden gemaakt.
      Enfin, lees zelf maar:
   
  Artikel in Het Vaderland 4.4.1923. (KB)
 
5   - LVA. Fokker C.I Nr. 512. Gevallen bij Baarn.
      Bestuurder: Sgt. H.P.J. Sleeuw omgekomen. Aro H.L. Baron van Isselmuden gewond.
7   - Gemeente Rotterdam faciliteert de verhuizing van Fokker-Veere naar Rotterdam.
 
      Bericht in de NRC 7.4.1923. (KB)
     
 
10  - Daimler Airways Company zal een dienst Londen/Manchester - Amsterdam gaan vliegen.
      Deze zal aansluiting geven op de dienst Amsterdam - Berlijn.
13  - LVA. Spijker V-2 Nr. 59. Neusstand na de landing te Gilze-Rijen.
      Bestuurder: lt. Sissingh.
18  - Een Amerikaans Fokker F.IV toestel maakt recordvlucht.
 
      Bericht in Het Vaderland 18.4.1923. (KB)
     
 
18  - LVA. Spijker V-2 Nr. 54. Noodlanding bij Ulvenhout.
      Bestuurder: kpl. Couturier. Meccano: Zeeuw.
20  - LVA. Spijker V-2 Nr. 46. Neusstand.
      Bestuurder: korn. Sandberg.
22  - In een "Belangrijke Verkooping" worden o.a. vliegtuiggoederen aangeboden.
 
      Advertentie in de NRC 22.4.1923. (KB)
     
 
26  - De onderhandelingen van de KLM over een lijn naar Parijs zijn eindelijk met
      succes afgesloten. Op 4 juli wordt de dienst gestart.
30  - E.A. van Ameringen vraagt om een paar loodsen op Schiphol. De Junkers Werke zullen
      worden verplaatst, mogelijk naar Schiphol.
      Bovendien vraagt hij om toestemming om twee Junkers watervliegtuigen gedurende drie
      maanden op Schellingwoude onder te brengen,.
 
mei
2   - LVA. Noodlanding van militair vliegtuig bij Bavel. Vleugels beschadigd.
      Bestuurder: sgt. Warnaar.
4   - NV Nederlandsche Vliegtuigenfabriek heeft besloten op de Internationale
      Sporttentoonstelling die 1 - 10 juni te Scheveningen zal worden gehouden, een
      nieuw type gevechtsvliegtuig te exposeren.
      Bovendien zal op de internationale luchtvaarttentoonstelling te Gothenburg in
      augustus a.s. een nieuw type verkenner en jachtvliegtyuig worden getoond.
5   - De dienstregeling Londen - Rotterdam - Amsterdam - Hamburg - Bremen - Berlijn is
      officieel geopend.
7   - Het verzoek van E.A. van Amerongen betreffende de stalling van twee watervliegtuigen
      op Schellingwoude wordt ingewilligd.
8   - In de NRC van 8 mei schrijft Fokker een open brief aan de Minister van Koloniën
      over het bestellen van materieel bij buitenlandse firma's. Zie ook 3/2.
 
  De Brief in de NRC 8.5.1923. (KB)
 
18  - LVA. Fokker C.I Nr. 546. Vernield bij de landing.
18  - E.A. van Amerongen ontkent persberichten als zouden er met de opgeslagen Junkers
      toestellen betaalde vluchten gemaakt gaan worden.
      Ze waren uitsluitend bedoeld voor demonstratie voor de de autoriteiten.
18  - Wéér een vliegtuig te koop!
 
      Advertentie in de NRC 18.5.1923. (KB)
     
 
21  - Een Belgisch vliegtuig neergestort bij Tongeren in Limburg. Sgt. Labeye werd gedood,
      de toestand van de bestuurder lt. Van Dieren "is hopeloos".
26  - Wetsontwerp. Renteloos voorschot van Dfl. 1,4 miljoen van 1923 t/m 1926 aan de
      KLM voor diensten op het buitenland
23  - Baron van Isselmuden (zie 5/4) uit het ziekenhuis.
30  - MLD. Van Berkel WA Nr. W-57 bij Den Helder verongelukt.

juni
1   - Opening luchtpostdienst Kopenhagen - Amsterdam - Londen.
4   - Opening dienst Amsterdam - Rotterdam - Brussel - Parijs.
7   - De dagbladpers bericht over de demo-tour van de Fokker F.V.

      Bericht in Het Vaderland 7.6.1923. (KB)
 
9   - Tijdens de Internationaler Luchtvaart Tentoonstelling te Gothenburg zal een
      wedstrijd Gothenburg - Rotterdam v.v. gehouden worden. Zie ook 3/8.
11  - Op Soesterberg worden proefvluchten met een sleepschijf voor schietoefeningen
      gehouden.
15  - In de tweede kamer worden weer vragen gesteld over het aanschafbeleid van materieel
      voor het LA-KNIL.

      Bericht in de NRC 15.6.1923. (KB)
 
29  - MLD. Het Centrum meldt een noodlanding van een marinevliegtuig te St. Pancras.
      Oorzaak was 'schroefdefect'.
..  - Fokker F.III H-NABS krijgt de vleugel van H-NABK.


juli
     Advertentie in Het Vaderland 4.7.1923. (KB)
     
 
12  - Het Vaderland bericht over de nieuwe F.K.31.
 
                        Bericht in Het Vaderland 12.7.1923. (KB)
 
14  - Nationale Vliegdag op Schiphol. De Fokker F.V wordt tentoongesteld.
       
     

19  - LVA. Landing van een militair vliegtuig op de Bergweide te Deventer.
      In de uitloop door een greppel en lichte schade. Zéér licht want de reparatie
      duurde slechts een half uur.
      Bestuurder: sgt.vl. Van der Griendt. Waarnemer: elt. Grotendorst.
19  - E.A. van Amerongen (zie 30/4 en 7/5) verklaard dat 'het watervliegtuig tijdelijk
      gedemonteerd op Schiphol is opgeborgen'. De hal op Schellingwoude zal niet meer
      gebruikt worden.

..  - Beproeving door Sillevis van fotovliegtuig C.I H-NABX.

augustus
1   - Woensdagmiddag(1/8) is onder de gemeente Rhoon ten Zuiden van Waalhaven een vliegtuig
      omlaaggestort. Het was een Zweedse tweedekker met 2 Zweedse officieren en 1 ingenieur
      die voornemens waren zaterdag deel te nemen aan de vlucht Rotterdam - Gothenburg.
      Ze wilden landen op Waalhaven, in een scherpe bocht en gleden ze af van 150m hoogte
      en kwamen in een haverveld aan de grond. De inzittenden kwamen onder de machine
      terecht.
      De bestuurder, onderlt. Hugo Montgomery werd gedood. Kapt. waarnemer A. Lilgewald
      been gebroken, ir. G. Axelsson overleed in het ziekenhuis.
      Zie ook 5/9.
 
Artikel in Het Centrum 2.8.1923. (KB)



 
3   - De NRC van 3 augustus brengt een uitgebreid artikel over de wedstrijd Gothenburg -
      Rotterdam.
 
Artikel in de NRC 3.8.1923. (KB)

 
7   - LVA. Spijker V-2 No.73. Noodlanding bij vliegkamp Schellingwoude.
      Van Soesterberg werd een nieuw motor aangevoerd.
8   - De heer J.D. Charley wonende in de Oranjelaan te Rijswijk maakte woensdagavond op
      Waalhaven proefvluchten met zijn vliegtuig genaamd Charly.
      Een klein model ééndekker. Omstreeks 19.30 uur is hij zeer laag vliegend onder
      Rhoon met telefoondraden in aanraking gekomen en gevallen. Met zijn vliegtuig kwam
      hij in een sloot terecht. Carley is naar ziekenhuis Coolsingel te Rotterdam gebracht,
      hij had pijn in de rug. Zijn vliegtuig bleef vrijwel onbeschadigd.
17  - Ir. Bertus Grasé is terug uit Gothenburg.

     
Bericht in de NRC 17.8.1923. (KB)

 
18  - Een Duits postvliegtuig daalde maandagavond(13/8) om 20.30uur op het
      noodlandingsterrein Op te Mors bij Rijssen. Bestuurder was bang zijn bestemming niet
      meer bij daglicht te bereiken. Hij ging de volgende dag verder.
29  - LVA. Spijker V-2 Nr. 72. Gedaald bij Noordwijk aan Zee vanwege motorstoring.
      Bestuurder: sgt. v/d Berg. Meccano: Riemsdijk. Beide ongedeerd.
      Vliegtuig ernstig beschadigd.

september
1   - Mr. E.W. Duizings te Utrecht, omgekomen bij vliegtuigongeval te Essex.
5   - Het wrak van het op 1/8 verongelukte Zweedse vliegtuig wordt te koop aangeboden
      in de NRC.
 
      Advertentie in de NRC 5.9.1923. (KB)
     
 
10  - LVA. Spijker V-2 Nr. 68. Wielbreuk en neusstand.
      Bestuurder: sgt. Hommersom.
12  - LVA. Militair vliegtuig, noodlanding en capotage bij De Bilt.
      Bestuurder: elt. Versteegh.
17  - LVA. Fokker D.VII Nr. 263. Neusstand.
      Bestuurder: sgt. Bakkenes.
17  - LVA. Fokker C.I Nr. 525. Neusstand.
      Bestuurder: sgt. Roest.
28  - LVA. Fokker C.I Nr. 541. Neusstand.
      Bestuurder: elt. Versteegh.
30  - Een Deense Fokker C.I No. F3 (c/n 226) maakte een noodlanding bij Esinge, in de
      buurt van Meppel.
      Bemanning: lt. C.C. Larsen en lt. A.P. Botved. Het toestel is hersteld en
      later overgevlogen.
      Dit was de afleveringsvlucht van 2 C.I (F2 en F3, resp. c/n 225 en 226) die
      later O-51 en O-52 werden.
      Trouwens, deze Larsen heeft later nog D-21's opgehaald en proefvluchten met
      de G-1 gemaakt.

oktober
1   - Vertrek van Van der Hoop, Van Weerden Poelman en Van den Broeke met de Fokker F.VII
      H-NACC naar Nederlands Indië.
1   - LVA. Spijker V-2 Nr. 73. Neusstand.
      Bestuurder: lt. Koenen.
2   - Een Fokkertoestel moest op de afleveringsvlucht bij Meppel een noodlanding maken.
 
      Bericht in Het Centrum 2.10.1923. (KB)
     
 
2   - De minister van Waterstaat heeft bepaald dat, wanneer in het land een ongeval heeft
      plaatsgevonden met een burgervliegtuig hij voortaan een commissie een onderzoek zal
      instellen naar omstandigheden waaronder het ongeval is geschied.
 
   Bericht in de NRC 3.10.1923.  (KB)
 
6   - Volgens Batavia's Nieuwsblad weigerde de Nederlandse Regering subsidie voor
      Holland - Indië vlucht, waarna de Nederlads-Indische regering eveneens weigerde.
8   - Ingang winterdienst. De dienst Amsterdam - Brussel wordt opgeheven.
17  - LVA. Spijker V-2 Nr. 76. Capotage bij Dommelen.
      Bestuurder: sgt.vl. Luyben. Leerling-vlieger: Brunklaus.

20  - De vliegtocht Nederlands-Indië gaat door en zal op 1/4 a.s. starten.
29  - LVA. Enige LVA-vl;iegtuigen van Soesterberg arriveren op De Kooy.
      De Spijker V-2 Nr. 64 met lt. Meijer en sgt. Luijping wordt bij de landing
      zwaar beschadigd.

november
15  - LVA. Drie Spijker vliegtuigen (de 45, 64 en 65) van Gilze-Rijen op weg naar
      Soesterberg maken een tussenlanding op De Kooy.
      Ondanks negatief advies van de startofficier vertrekken ze weer om 15.00uur.
      Om 16.10 uur keren ze terug en raken bij de landing alle drie beschadigd.
      De 45 en 64 worden de dag erna door twee interneringsauto's opgehaald, de 65
      vliegt op 20 november naar Soesterberg.     
21  - Tussenlanding te Brussel in lijn naar Parijs opgeheven.
24  - De H-NACC arriveert te Batavia.
30  - MLD. Watervliegtuig Van Berkel WA W-53 raakt beschadigd bij de landing voor de
      haven van Harlingen.
      Bestuurder: Off.vl. Van den Vijver. Adj. wnr. Schaft.
      Dit ongeval wordt in diverse kranten gemeld voor toestel V-43, er heeft echter
      geen V-43 bestaan...


december
10  - KLM tekent een voorlopig koopcontract voor de levering van drie Fokker F.VII
      toestellen. Het contract zou definitief worden als de proegvluchten met het
      prototype bevredigend verliepen. Bovendien voorzag het in de bestelling van
      (eventueel dus) nóg drie exemplaren.
11  - Nederlands Indische Vereniging voor Luchtvaart opgericht.

14  - MLD. Fokker D.VII No. D-32. De bestuurder van het weervliegtuig raakte
      gedesoriënteerd in de mist.
 
      Bericht in Het Vaderland 14.12.1923. (KB)
     
 
14  - Atlantic Aircraft Corp. te New York opgericht.
15  - Eerste vlucht van de lichte verkenningsvliegboot Fokker B.II.
17  - De Carley Baby wordt op Waalhaven gedemonstreerd.
 
   Bericht in Het Centrum 17.12.1923. (KB)
 
17  - Marinus van Meel, die al enige jaren niet meer heeft gevlogen, is van plan volgend
      jaar weer 'een belangrijke overlandvlucht' te gaan maken.
      Hij heeft op Soesterberg al weer eem vlucht gemaakt.
18  - Raparlier vertrekt met de Carley Baby H-NACB van Waalhaven naar Parijs.
      Hij vertrekt om 11.22 van Waalhaven en komt, na een tussenlanding in Brussel,
      om 16.15. op Le Bourget aan. Zie ook 22.2.1924.

20  - LVA. Fokker C.I Nr. 511. Noodlanding wegens mist bij Westmalle in België.
      Bestuurder: sgt.vl. Beekman. Waarnemer: adsp. res.off. Knapp.



In 1923 begon Dr. Cannegieter, directeur van het KNMI, met wetenschappelijke vaarten met een ballon van dat instituut. Of deze ballon ook de naam "Dr. Cannegieter" droeg is mij niet bekend, maar de HBC beschouwde hun in 1948 aangeschafte ballon als de nieuwe “Dr. Cannegieter


En tenslotte gaf Het Vaderland beknopt een overzicht van de buitenlandse gebeurtenissen
in 1923.
     


De basis van deze overzichten wordt gevormd door de hieronder genoemde dagboeken, aangevuld met informatie
uit dag- en luchtvaartbladen.

Aantekeningen van Henri Hegener (
niet gepubliceerd)
Dagboek van E. Jans (
niet gepubliceerd)
Dagboek van J.(Pjotr) Lawant (
niet gepubliceerd)
"De ontwikkeling van de Technische Dienst 10 mei 1921 - 10 mei 1940" J.H.W. van der Muelen (niet gepubliceerd)
"Geschiedenis van de EERSTVLUCHTEN van en naar Nederland" J. Boesman
Het geheel is aangevuld met informatie uit het resultaat van meer dan vijftig jaar verzamelen.

Collega-historici waarvan ik informatie heb gebruikt bij het samenstellen van dit overzicht.
Gert Blüm; Gerard J. Casius; Nico Geldhof; Frits Gerdessen; Joop Gerritsma; Harm J. Hazewinkel; Rob Mulder; 

Ruud Pieters; Jan Willem de Wijn.

Tenslotte wil ik hier nadrukkelijk noemen de opgaven van LVA-ongevallen die Frits Gerdessen,
met aanvullingen van Ruud Pieters, in LUCHTVAARTKENNIS heeft gepubliceerd.
Een dergelijk opgave van MLD-ongevallen zou natuurlijk zeer welkom zijn!

Vanzelfsprekend worden civiele ongevallen en incidenten hier niet genoemd, die zijn allemaal terug te vinden in het "Nederlands Crash Archief".