Opsomming van de bekende ongevallen en incidenten in 1937 

 

                                                                                                                           Herman Dekker:  Contact

     

Uw commentaar in de vorm van aanvullingen (foto's!) en/of correcties wordt zéér op prijs gesteld!
Mocht u, om wat voor reden dan ook, willen beschikken over nadere gegevens omtrent hier wél genoemde,

maar niet beschreven, incidenten  dan kunt u mij via "contact" bereiken.

Laatste wijzigingen bij: ARI 9/9; AKC 17/12; ALO 13/11; ALW 18/8; AKI 25/3; 32 11/9; 10 7/11; PK-# 27/6; D-IDHO 21/5.
 Naar de beschrijvingen                                                                                                                                    Terug naar:  Jaarindex
Datum       Kenmerk Type                       Gezagvoerder         Plaats            Beschrijving
07.01.1937  PH-AKR  Douglas DC-2               Stork, F.M.          Alexandrië        Vertraging
12.01.1937  PH-AML  Koolhoven F.K.51           Baumann, A.          Amiens            Noodlanding

13.01.1937  D-#     #                          onbekend             Emmer-Compascuum  Voorzorgslanding
14.01.1937  PH-AKQ  Douglas DC-2               onbekend             Marseille         Vertraging
15.01.1937  PH-AKQ  Douglas DC-2               onbekend             #                 Antenne beschadigd
16.01.1937  PH-AIT  Pander EH 120              Hoekstra, J.K.       Stompwijk         Vlakke vrille(F)
19.01.1937  PH-MAG  WACO U1C                   Somer, A.R.          Mont-l'Evèque     Verlies van controle(F)
25.01.1937  PH-ALD  Douglas DC-2               Smirnoff, J.W.       Rome              Vertraging
31.01.1937  PH-AKR  Douglas DC-2               Veenendaal van, W.   Rhodos            Vertraging
05.02.1937  PH-AKT  Douglas DC-2               Roller te, G.J.C.    Eastchurch        Motorstoring
10.02.1937  PH-AKJ  Douglas DC-2               onbekend             #                 Grondschade
11.02.1937  PH-AKS  Douglas DC-2               onbekend             #                 Grondschade
12.02.1937  PH-FKB  Koolhoven F.K.46           onbekend             Ypenburg          Landingsongeval
12.02.1937  PK-SAM  Pattist-Walraven PW-1      onbekend             Bandoeng          geen informatie
12.02.1937  PK-SAM  Walraven PW-1              onbekend             Bandoeng          geen informatie
13.02.1937  PH-ALF  Douglas DC-2               onbekend             #                 Flaps beschadigd
14.02.1937  PH-ALE  Douglas DC-2               Sillevis, L.         Rome              Vertraging
15.02.1937  PH-AKP  Douglas DC-2               Tepas, Q.            Schiphol          Vertraging
17.02.1937  D-ENUZ  Heinkel He 72C             onbekend             Beek              Noodlanding
25.02.1937  D-OLUE  Junkers W 34               Küll                 Hunsel            Noodlanding
25.02.1937  D-OIUI  #                          Küll                 Hunsel            Noodlanding
01.03.1937  PH-ALE  Douglas DC-2               Sillevis, L.         Parijs            Vertraging
04.03.1937  PH-AJH  Koolhoven F.K.46           Vriezendorp          Haamstede         Over de kop(F)
04.03.1937  PH-AKI  Douglas DC-2               Parmentier, K.D.     Marseille         Vertraging
05.03.1937  PH-AMA  De Schelde Scheldemusch    Doig, S.R.           Gravesend         Overtrokken(F)
09.03.1937  PH-ALB  De Schelde Scheldemusch    onbekend             Parijs            geen informatie
11.03.1937  G-#     Miles M.3 Falcon           onbekend             Schiphol          Zakte in de modder
15.03.1937  D-ITPO  Focke-Wulf Fw 47D          onbekend             Bierum            Noodlanding
17.03.1937  PH-AJA  Fokker F.XXXVI             onbekend             Croydon           Botsing tegen paaltje
17.03.1937  PH-AKQ  Douglas DC-2               onbekend             #                 Grondschade
20.03.1937  PH-EHE  Fokker F.VIIa              Schuhmacher          Béziers           Noodlanding
25.03.1937  PH-AKI  Douglas DC-2               Stork, F.M.          Rome              Staartwiel
25.03.1937  PH-AMX  Koolhoven F.K.51           Baumann, A.          Waalhaven         Patronenbakdeksel los
29.03.1937  PH-AKT  Douglas DC-2               onbekend             #                 Motorstoring
03.04.1937  PH-ALP  Douglas DC-3               Moser, G.C.          McNary            Tegen berg(F)
06.04.1937  PH-FKB  Koolhoven F.K.46           onbekend             Ypenburg          Vleugel raakte de grond
06.04.1937  OO-#    #                          onbekend             Leur              Noodlanding, verdwaald
07.04.1937  PH-AKQ  Douglas DC-2               onbekend             #                 Motorstoring
09.04.1937  D-IPYS  Arado Ar 66                Fischer, J.          Twente            Voorzorgslanding
10.04.1937  D-EOVE  Bücker Bü 131 Jungmann     Müller, J.           Holten            Noodlanding
13.04.1937  PH-ADZ  Fokker F.VIIa              geen                 #                 Aangereden door PH-AJL
13.04.1937  PH-AJL  Koolhoven F.K.43           onbekend             #                 Botsing tegen PH-ADZ
17.04.1937  PH-FKA  Koolhoven F.K.46           Postmaa, A.F.        Heerhugowaard     Noodlanding
18.04.1937  G-ADMP  de Havilland Hornet Moth   Wilberforce, M.K.    Oostelbeers       Voorzorgslanding
18.04.1937  ZS-AIS  de Havilland Tiger Moth    Proost               Marseille         Verdwenen
21.04.1937  PH-AGQ  Koolhoven F.K.41           Verhorst             Schiphol          Staartsteun beschadigd
21.04.1937  PH-AKJ  Douglas DC-2               onbekend             Rotterdam         Staartwiel tegen markering
22.04.1937  D-AROZ  Dornier Do 18V-6           onbekend             Schellingwoude    Voorzorgslanding
30.04.1937  PH-AKN  Douglas DC-2               onbekend             #                 Motorstoring
02.05.1937  PH-FKA  Koolhoven F.K.46           Rooyakkers, J.P.M.   Eindhoven         Botsing tegen PH-19
02.05.1937  PH-19   Grunau 9 (ESG 29)          Waveren van, H.      Eindhoven         Aangevlogen door PH-FKA
05.05.1937  PH-AKI  Douglas DC-2               Moll, J.J.           Boulla            Noodlanding(F)
06.05.1937  PH-AKR  Douglas DC-2               Roller te, G.J.E.    Belgrado          Vertraging
07.05.1937  PH-IPM  General A. Monospar        Rademaker, W.A.      Noordwijk         Noodlanding(F)
13.05.1937  PH-AED  Fokker F.VIII              geen                 #                 Schroefschade
13.05.1937  PH-AKD  Koolhoven F.K.43           geen                 #                 Grondschade
14.05.1937  PH-AJN  Koolhoven F.K.41           Postmaa, A.F.        Schiphol          Botsing tegen obstakel
20.05.1937  PH-#    Rumpler                    geen                 Castricum         Schapen vernielen vleugels
21.05.1937  PH-AKB  Koolhoven F.K.43           onbekend             Ypenburg          Harde landing
21.05.1937  D-IDHO  Arado Ar 66                Jäckel, O.           Zijldijk          Fietser gedood(F)
22.05.1937  PH-AKB  Koolhoven F.K.43           onbekend             Ypenburg          Grondschade
22.05.1937  PH-ALH  Douglas DC-3               onbekend             #                 Schade aan onderstel
23.05.1937  Düsseldorf III ballon              onbekend             Den Haag          Telefoonlijn vernield
25.05.1937  PH-ALF  Douglas DC-2               onbekend             #                 Cabinedeur beschadigd
28.05.1937  PH-ALF  Douglas DC-2               onbekend             #                 Grondschade
00.05.1937  PH-AJG  de Havilland Tiger Moth    onbekend             #                 Landing op één wiel
00.05.1937  PH-AJZ  Koolhoven F.K.41           onbekend             #                 Beschadigd
00.05.1937  PH-APM  Koolhoven F.K.46           onbekend             Haamstede         Over de kop
05.06.1937  PH-AKP  Douglas DC-2               Noomen, P.           Schiphol          Onderstel klapte in(F)
06.06.1937  PH-ARA  Cierva C.30A               Velden van der, H.J. Waalhaven         Onderstel bezweek(F)
09.06.1937  PH-AGQ  Koolhoven F.K.41           onbekend             Soesterberg       Op hol geslagen
10.06.1937  PH-ALU  Douglas DC-3               Tepas, Q.            Mildenhall        Voorzorgslanding
10.06.1937  PH-#    #                          Schmidt Crans, H.M.  Den Haag          Laagvliegen
16.06.1937  PH-ALR  Douglas DC-3G              Geysendorffer, G.J.  Jhansi            Noodlanding
17.06.1937  76      Koolhoven F.K.46           Coppers, Th.H.J.     Poortugaal        Noodlanding
19.06.1937  PH-ALH  Douglas DC-3               onbekend             Berlijn           Staart beschadigd
19.06.1937  PH-ALO  Douglas DC-3               onbekend             Eelde             Noodlanding
20.06.1937  PH-8    Zögling AZ.1               U. van, J.           Twente            Meisje gewond
21.06.1937  PH-AKO  Douglas DC-2               onbekend             Eelde             Over staartwielsteunijzer
27.06.1937  PH-52   Anfänger                   onbekend             #                 PH-64?
27.06.1937  PH-64   R.R.G. Zögling             onbekend             #                 PH-52?
27.06.1937  PK-#    Douglas DC-2               Graaff de, H.K.      Manilla           Hydrolische olie lekkage
28.06.1937  PH-AGQ  Koolhoven F.K.41           Hommels, J.M.        Princenhage       Na stunten neergestort(F)
03.07.1937  PH-61   Condor I                   Hendriks Jansen, S.  Wateringen        Buitenlanding
06.07.1937  PH-ALT  Douglas DC-3               Frijns, G.M.H.       Singapore         Vertraging
06.07.1937  D-#     #                          onbekend             Goor              Noodlanding
07.07.1937  PH-ALS  Douglas DC-3               onbekend             #                 Standaard geraakt
08.07.1937  PH-AME  De Schelde Scheldemusch    onbekend             Vlissingen        Neuswiel uit de vork
09.07.1937  PH-61   Condor I                   Meer van der, J.H.   De Heul           Vleugelbreuk(F)
15.07.1937  PH-AKT  Douglas DC-2               onbekend             #                 Hagelschade
15.07.1937  PH-ALT  Douglas DC-3               Smirnoff, I.W.       Athene            Motorstoring
16.07.1937  D-#     #                          onbekend             Goor              Noodlanding
17.07.1937  PH-AKF  Douglas DC-2               onbekend             #                 Draad geraakt
18.07.1937  PH-ALA  Koolhoven F.K.46L          Groenenwout van't, C. Ypenburg         Neusstand
22.07.1937  PH-12   Grunau 9 (ESG 29)          Kok                  Eindhoven         Harde landing
28.07.1937  PH-ALF  Douglas DC-2               Steensma, C.Th.R.    Brages            Brandend neergestort(F)
28.07.1937  PH-AMH  De Schelde Scheldemusch    Hakkenberg van Gaasbeek, H.C.M. Schiphol Schroefbreuk
29.07.1937  PH-AKN  Douglas DC-2               onbekend             #                 Tip beschadigd
30.07.1937  SP-#    #                          onbekend             Twente            Motorstoring
30.07.1937  M-2     Cierva C.30A               Saebye               Glanerbrug        Verdwaald
31.07.1937  M-2     Cierva C.30A               Saebye               Glanerbrug        Verdwaald
01.08.1937  PH-59   Grunau 9 (ESG)             Polak, J.            Teuge             Harde landing
01.08.1937  PH-ALR  Douglas DC-3G              Geysendorffer, G.J.  Allahabad         Noodlanding
01.08.1937  PK-SAP  de Havilland Moth Major    Schütt, K.P.         Bandoeng          Noodlanding
02.08.1937  PH-#    #                          Hendriks Jansen, F.  Apeldoorn         Buitenlanding
06.08.1937  PH-27   Anfänger                   Kuyper, G.F.         Teuge             Kabelbreuk
08.08.1937  OO-ARB  Renard RSV 26/180          Jacobs, A.           Den Haag          Noodlanding
09.08.1937  PH-AEB  Fokker F.VIIa              Deenik, P.A.         Schiphol          Botsing tegen PH-AKD
09.08.1937  PH-AKD  Koolhoven F.K.43           geen                 Schiphol          Aangereden door PH-AEB
09.08.1937  PH-28   Koekoek                    Schayck van, M.J.    Teuge             Tegen de grond gevlogen(F)
10.08.1937  PH-FKB  Koolhoven F.K.46           Hopman, J.C.         Schiphol          Harde landing
11.08.1937  PH-AMZ  Koolhoven F.K.52           Baumann, A.          Soesterberg       Harde landing(F)
15.08.1937  F-APZA  de Havilland Hornet Moth   Lauwick, M.          Gotinchem         Noodlanding
15.08.1937  F-APZZ  Caudron                    Lauwick, M.          Gorinchem         Noodlanding
16.08.1937  PH-ALU  Douglas DC-3               onbekend             Twente            Voorzorgslanding
17.08.1937  PH-AFI  Carley Jumbo               Snitslaar, A.D.      Schiphol          Neusstand(F)
17.08.1937  PH-AJR  Fokker F.XXII              onbekend             Schiphol          Blies Scheldemus omver
17.08.1937  PH-#    De Schelde Scheldemusch    onbekend             Schiphol          Omgeblazen door PH-AJR
18.08.1937  PH-ARK  Airspeed Envoy III         geen                 Ypenburg          Vindicatoir beslag
18.08.1937  PH-ARL  Airspeed Envoy III         geen                 Ypenburg          Vindicatoir beslag
18.08.1937  PH-ALW  Douglas DC-3               Stork, F.M.          Djask             Vertraging, remreparatie
19.08.1937  PH-#    #                          Albrecht             Goor              Buitenlandingen
21.08.1937  PH-40   Grunau 9 (ESG 29)          Loon van, A.         Eindhoven         Harde landing
25.08.1937  PH-46   Schneider Grunau Baby      Vrielink, H.         Teuge             Botsing tegen obstakel(F)
26.08.1937  PH-AMI  De Schelde Scheldemusch    Meulen v.d.          Ypenburg          Motor defect
26.08.1937  PH-25   Schneider Grunau Baby      Sloots, J.A.A.M.     Ypenburg          Botsing tegen obstakel
29.08.1937  PH-AKN  Douglas DC-2               onbekend             #                 Van de baan geraakt
31.08.1937  PH-65   Jacobs/DFS Rhönbussard     Citroen, L.          Apeldoorn         Vleugel raakte de grond
00.08.1937  PH-AIU  Pander Multipro            Rollmann, H.         Orly              Beschadigd onderstel
00.08.1937  PH-ARU  Koolhoven F.K.46           onbekend            #                  geen informatie
01.09.1937  PH-ALT  Douglas DC-3               onbekend             #                 Starter aangezet
04.09.1937  PH-APN  Koolhoven F.K.46           Sluyter, N.W.        Schiphol          Neusstand(F)
04.09.1937  PH-58   Schneider Grunau Baby      Nahmer von der, J.H. Eindhoven         Botsing tegen afrastering
05.09.1937  PH-26   Grunau 9 (ESG 29)          Rooij van, M.        Beek              Botsing tegen obstakel
05.09.1937  PH-44   R.R.G. Zögling             Vliet van, J.        Den Helder        Harde landing
08.09.1937  PH-ALD  Douglas DC-2               onbekend             #                 Aanrijding
09.09.1937  PH-ARI  Taylor J-2 Cub             Sluyter, N.W.        Schellingwoude    Omgewaaid
11.09.1937  PH-32   Grunau 8                   Nienhuis, H.         Ypenburg          Harde landing(F)
12.09.1937  PH-AMI  De Schelde Scheldemusch    Kessler-Horn, E.     Ypenburg          Vliegfout(F)
14.09.1937  PH-ALU  Douglas DC-3               onbekend             #                 Aanrijding
15.09.1937  PH-#    #                          onbekend             Tholen            Noodlanding
16.09.1937  D-#     #                          onbekend             Nuth              Noodlanding
20.09.1937  PH-KOK  de Havilland Dragonfly     Kok de, J.E.F.       Juba              Vogelaanvaring
23.09.1937  G-ADLE  Beech B17R                 Bos ten, F.J.J.M.    Twente            Buiklanding
24.09.1937  PH-APN  Koolhoven F.K.46           Hartevelt, J.        Schiphol          Botsing tegen kruiwagen
00.09.1937  PH-AJE  de Havilland Moth          onbekend             Schiphol          Beschadigd
02.10.1937  PH-AJH  Koolhoven F.K.46           geen                 Ypenburg          Aangereden door PH-FKB
02.10.1937  PH-FKB  Koolhoven F.K.46           Hoek van, J.Ph.      Ypenburg          Botsing tegen PH-AJH
03.10.1937  PH-ALE  Douglas DC-2               onbekend             Twente            Uitwijker
03.10.1937  PH-ALO  Douglas DC-3               onbekend             Twente            Uitwijker
03.10.1937  PH-ALU  Douglas DC-3               onbekend             Twente            Uitwijker
03.10.1937  PH-63   Grunau 9 (ESG)             Baart, J.            Beek              Vliegfout
03.10.1937  D-AHIH  Junkers Ju 52              onbekend             Twente            Uitwijker
03.10.1937  G-ACHB  de Havilland Leopard Moth  onbekend             Twente            Uitwijker
03.10.1937  G-AESV  Heston Phoenix II          onbekend             Twente            Uitwijker
03.10.1937  SE-BAB  Douglas DC-3               onbekend             Twente            Uitwijker
06.10.1937  PH-ALS  Douglas DC-3               Stork, F.M.          Palembang         Motorstoring(F)
17.10.1937  PH-ALR  Douglas DC-3G              Hondon, J.J.         Elexandrië        Vertraging
17.10.1937  PH-55   Grunau 9 (ESG)             Wannet, P.           Heerlen           Botsing tegen boom
17.10.1937  PH-56   Grunau 9 (ESG)             Jansen, J.           Eelde             Harde landing
20.10.1937  PH-9    Grunau 9 (ESG)             geen                 Teuge             Aangegleden door PH-46
20.10.1937  PH-46   Schneider Grunau Baby      Stuy, J.             Teuge             Overtrokken
22.10.1937  PH-AJK  Koolhoven F.K.43           onbekend             Twente            Motorstoring
22.10.1937  OO-AGY  Savoia-Marchette S.73P     onbekend             Twente            Noodlanding
24.10.1937  PH-ALR  Douglas DC-3G              Abspoel, J.J.        Parijs            Vertraging
30.10.1937  PH-68   Göppingen Gö 1 Wolf        Locher               Amsterdam         Lichte schade
00.10.1937  PH-APM  Koolhoven F.K.46           onbekend             #                 Harde landing
00.10.1937  G-ABWR  Spartan Arrow              Dijkstra, J.G.       Soesterberg       Noodlanding
04.11.1937  Veel uitwijkers naar Twente
05.11.1937  PH-ALV  Douglas DC-3               Duimelaar, J.J.      Parijs            Vertraging
05.11.1937  PH-AMN  de Havilland Puss Moth     Bauling, A.L.        Twente            Reparatie
07.11.1937  PH-ALR  Douglas DC-3G              Abspoel, J.J.        Karachi           Vertraging
07.11.1937  PH-10   R.R.G. Zögling             Thonus, P.           Maaldrift         Vleugel raakte de grond(F)
08.11.1937  G-AEWE  Curtiss T32 Condor         Garner, W.L.         Schiphol          Botsing tegen grenslichten(F)
13.11.1937  PH-ALO  Douglas DC-3               Roller te, .J.C.     Andir             Motorstoring
20.11.1937  PH-ALI  Douglas DC-3G              Viruly, A.           Marseille         Vertraging
28.11.1937  PH-FKD  Koolhoven F.K.46           Rochat, V.P.         Ypenburg          Harde landing
28.11.1937  PH-25   Schneider Grunau Baby II   Bink de, E.          Ypenburg          Botsing tegen randlicht
28.11.1937  PH-69   Grunau 9 (ESG)             Krikke, IJ. R.       Rotterdam         Harde landingen
30.11.1937  PH-ALH  Douglas DC-3               onbekend             #                 Aanrijding
05.12.1937  PH-ALI  Douglas DC-3G              Sillevis, L.         Brindisi          Vertraging
05.12.1937  PH-ALP  Douglas DC-3               Smirnoff, I.W.       Marseille         Vertraging
08.12.1937  PH-ARE  Douglas DC-3               Bax, G.              Marseille         Vertraging
10.12.1937  PH-ARG  Douglas DC-3               Veenendaal van, W.   Parijs            Vertraging
12.12.1937  PH-ALP  Douglas DC-3               Moll, J.J.           Napels            Motorstoring
17.12.1937  PH-AKC  Koolhoven F.K.43           Plesman, J.C.        Eelde             Harde landing(F)
17.12.1937  PH-FKD  Koolhoven F.K.46           onbekend             Ypenburg          As gebroken
17.12.1937  PH-FKJ  Koolhoven F.K.53 Junior    Coppers, Th.H.J.     Waalhaven         Motorstoring
17.12.1937  PH-#    Grunau 8                   geen                 Ypenburg          Omgewaaid
27.12.1937  PH-AL0  Douglas DC-3G              Roller te, G.J.C.    Rangoon           Vertraging
22.12.1937  G-ADLE  Beech B17R                 Bos ten, F.J.J.M.    East Farleigh     Noodlanding
26.12.1937  PH-36   Grunau 9 (ESG 29)          Weijers, Chr.        Venlo             Over de kop(F)
30.12.1937  PH-ALW  Douglas DC-3               Brugman, L.A.        Athene            Zuigerbreuk
00.12.1937  PH-APZ  Lambach HL.II              geen                 Ypenburg          Gescheurd beslag
00.00.1937  PK-AFD  Fokker F.VIIb-3m           onbekend             Cheribon          Weggezakt(F)
00.00.1937  PH-20   Kassel 12                  onbekend             Zandvoort         Over de kop(F)
 

NEDERLANDSE ONGEVALLEN EN INCIDENTEN 1937


 

12.01.1937  PH-AML   Koolhoven F.K.51         5118        Amiens(F)         Terug / Top

Het vliegtuig vertrok vanaf Waalhaven voor een vlucht naar Parijs. 

Maar 's avonds was er nog geen bericht van aankomst en ook van de velden langs de route kon 

geen bevestiging van ontvangst worden gekregen. 

Opeens kwam er op Waalhaven het telegram “Bien atteri” binnen. Maar ook de volgende dag kon 

nergens bevestiging van die landing gekregen worden!

“Het vermoeden ligt thans voor de hand, dat het vliegtuig geland is op clandestiene wijze en 

dat het voornemen bestaat dit vliegtuig te bestemmen voor onwettige, althans voor ongeoorloofde 

doeleinden”. Doorverkoop naar Spanje dus.

Vlak daarop verklaarde de heer Koolhoven dat het vliegtuig wegens mist een noodlanding had 

gemaakt op ongeveer 40 km boven Parijs. Hoeveel waarde aan die verklaring gehecht moet worden 

is niet (?HD) duidelijk, want het toestel kwam natuurlijk wel in Spanje terecht!

Bestuurder: A. Baumann.

  

 Correspondentie over de mysterieuze landing van Baumann.                                       (Coll. H. Dekker)

   

13.01.1937  D-#      #                           =         Emmer-Compascuum   Terug/Top

In de namiddag landde op een perceel ingezaaid koren een Duitse eendekker.

Het toestel heeft ongeveer een kwartier aan de grond gestaan, de motor werd niet afgezet. 

De inzittenden kwamen uit het toestel en vroegen aan ooggetuigen hoe ver ze van de Duitse 

grens verwijderd waren. Dat was ongeveer 700 meter.

Hierna steeg het toestel weer op en verdween in Oostelijke richting.

   

     Het verslag dat de burgemeester van Emmen van 

      het gebeurde naar de luchtvaartdienst stuurde.

                                            (Coll. H. Dekker)

         

  

15.01.1937  PH-AKQ   Douglas DC-2-115E           1363        #              Terug / Top

     Schade aan een antennemast terwijl het toestel op de grond stond, kosten Dfl. 36,86.

  

16.01.1937  PH-AIT   Pander EH 120               36          Stompwijk      Terug / Top

De instructeur zou met de passagier, ook een vliegtuigbestuurder, een oefenvlucht maken. 

De passagier zou mogelijk in dienst treden bij het Nederlands Instituut voor Zweefvliegen 

waarvan de bestuurder directeur/chef instructeur was. 

Als onderdeel van de oefening zou een daling d.m.v. een vlakke vrille worden gedemonstreerd, 

dat was voor de instructeur een routinematige manier om na het opslepen 

van een zweefvliegtuig de Pander weer naar beneden te brengen.

Direct na het in de vrille brengen merkte de instructeur al dat het vliegtuig anders dan 

anders reageerde. Wat hij ook deed, de vrille zette door en het vliegtuig sloeg tegen de grond. 

Het werd geheel vernield, de passagier werd gedood, de instructeur werd gewond.

Voor het abnormale gedrag van de Pander kon bij het onderzoek geen andere verklaring gegeven 

worden dan dat de instructeur een kunstvluchtfiguur had uitgevoerd met een te 

zwaar beladen toestel. 

Voor kunstvlucht was het maximum gewicht van de Pander 700 kg terwijl het gewicht bij 

deze vlucht meer dan 800 kg was geweest.

Bestuurder: J.K. Hoekstra.

Passagier: P. Bosch().

 

Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"

    

   Twee foto's van het totaal vernielde toestel.                                                (Coll. H. Dekker)

    

    Tenslotte een foto, uit de collectie van Ed Nolte, die een goed overzicht 

    van de ravage geeft.

     

   

   Op 1 januari 1937 trad de Luchtvaartrampenwet in werking. Het ongeval met de PH-AIT was het eerste ongeval 

   dat in het kader van die wet door de nieuwe Raad voor de Luchtvaart werd onderzocht. 

   En dus was de uitspraak d.d. 3.5.1937 de eerste openbare uitspraak.                         (Coll. H. Dekker)

     
    19.01.1937  PH-MAG   WACO UIC                    3790
      Mont-l'Evèque(F) Terug / Top
Het toestel was al 2½ maand in Frankrijk, het was na de motorschade van 10.11.1936 weer
gerepareerd en zou door vier NLS-mensen terug naar Nederland gevlogen worden.

De oorzaak van het ongeval is niet vastgesteld. Het wekt de indruk dat de bestuurder in
een donkere cumuluswolk vliegend eerst zijn oriëntatie en daarna de macht over het vliegtuig
verloren heeft.

Ooggetuigen verklaarden “In een donkere wolk werd een vliegtuig gehoord, waarvan het
motorgeluid plotseling sterker werd. Na enige ogenblikken verscheen het vliegtuig, met

de neus vrij steil naar beneden gericht, aan de onderzijde van de wolk.
Het vliegtuig werd daarna opgetrokken op een hoogte van ca. 150 meter. Op dat ogenblik
hebben wij gezien dat kleine onderdelen van het vliegtuig loslieten.

Vlak daarop brak de linkervleugel af daarna de rest van het vliegtuig tegen een
dijkrand te pletter sloeg”.
Het vliegtuig werd totaal vernield, de vier inzittenden werden gedood.
Bestuurder: A.R. Somer()
Bestuurder: J.B.A. Tissot()
Gwk:        A. Hoeven()
Gwk:        J. Maltha()
NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd ingetrokken op 21.1.1937.
 
Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"
 
De hierboven genoemde bestuurders zaten op de voorste zitplaatsen maar wie van de twee
de feitelijk bestuurder was kon niet nagegaan worden.

Het vliegtuig kon vanaf beide posities bestuurd worden.
De beide andere slachtoffers, A. Hoeven en J. Maltha, waren werktuigkundigen van de NLS.
 
     
       Duidelijk is wel dat er van het toestel niets bruikbaars meer over was.
                                                                (Coll. H. Dekker)
     
     
      Bericht in Het Nieuws van den Dag 21.1.1937.
    
   
  De laatste pagina's van het Franse Proces-verbal de l'Enquete. (Coll. H. Dekker)
  Gevolgd door een brief van de RSL aan de Luchtvaartdienst over de proefvluchten en de -invloed van- de
  positie van het zwaartepunt.                                                                   (Coll. H. Dekker)
     

05.02.1937  PH-AKT   Douglas DC-2-115H           1366        Eastchurch(G)  Terug / Top

Wegens een ernstige motorstoring moest de bestuurder, al boven Het Kanaal vliegend, 

terugkeren naar Eastchurch.

Bestuurder: G.J.C. te Roller.

 

10.02.1937  PH-AKJ   Douglas DC-2-115E           1356        #              Terug / Top

Schade aan de grond opgelopen Dfl. 45,-.

  

11.02.1937  PH-AKS   Douglas DC-2-115E           1365        #              Terug / Top

Schade aan de vleugel opgelopen terwijl het toestel aan de grond stond.

Kosten Dfl. 114,21.                                                           

  

12.02.1937  PH-FKB   Koolhoven F.K.46            4604        Ypenburg       Terug / Top

Het toestel werd gerepareerd nadat het over de kop geslagen was. Maar in welke fase van 

de vlucht dat gebeurde is mij niet bekend. 

Bij deze reparatie werden de schuifkappen van de cockpit verwijderd en daarna had het toestel 

dus open zitplaatsen.

Mogelijk is dit het beschadigde toestel waarvan in Vliegwereld 11.3.1937 een foto werd 

gepubliceerd.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 12.2.1937 en weer uitgereikt op 25.3.1937.

   

            Volgens de firma Koolhoven hadden de wijzigingen 

      een te verwaarlozen invloed op gewicht en zwaartepunt. 

      Lees: toezicht op de reparatie en een BvL-keuring is 

      overbodig.                             (Coll. H. Dekker)

     ]

           

13.02.1937  PH-ALF   Douglas DC-2-115L           1585        #              Terug / Top

Op de baan lagen veel plassen en natte sneeuw. Bij de landing werd dat met kracht omhoog 

geworpen en werden de flaps beschadigd.

  

17.02.1937  D-ENUZ   Heinkel He 72C              617         Beek           Terug / Top

Noodlanding.

  

25.02.1937  D-OLUE   Junkers W 34                =           Hunsel         Terug / Top

De bestuurder was in Brunswijk opgestegen voor een vlucht naar Düsseldorf. 

Hij raakte verdwaald en landde in Limburg tussen Weert en Roermond. 

Op 27/2 steeg hij weer op.

Bestuurder: Korp. Küll.

NB. Het Rotterdamsch Nieuwsblad geeft als kenmerk D-OIUI.

   

              Bericht in het Rotterdamsch Nieuwsblad 26.2.1937.

     

      

04.03.1937  PH-AJH   Koolhoven F.K.46            4601        Haamstede      Terug / Top

Het toestel sloeg over de kop. Of dat bij de landing, of daarna tijdens het taxiën gebeurde, 

is mij niet bekend. wel dat de gehele bovenvleugel opnieuw bekleed moest worden en dat de 

propeller vernield was.

Bestuurder: J.J. Vriesendorp.

NB. De datum 4/3 komt uit een officiële LVD-opgave, in de brief hieronder wordt echter 14/3 genoemd.

Dat is waarschijnlijk geen vergissing want het Bewijs van Luchtwaardigheid werd ingetrokken op 15.3.1937.

   

Het reparatierapport van de NV NLS. (Coll. H. Dekker)








Bericht in het Rotterdamsch Nieuwsblad 16.3.1937.
                                  (Coll. Gerard Casius)

     

05.03.1937  PH-AMA   De Schelde Scheldemusch     51          Gravesend(G)   Terug / Top

Het toestel was vlak daarvoor naar Gravesend gebracht en er zouden proefvluchten uitgevoerd 

worden door de Engelse vertegenwoordiger van “De Schelde”.

Tijdens een der door deze vlieger uitgevoerde vluchten is het vliegtuig bij het beschrijven 

van een scherpe bocht door remous achter een paar hangaars neergedrukt. 

Het raakte met de rechter ondervleugel de grond en is vervolgens tegen de grond geslagen.

De bestuurder kwam er met een paar schrammen vanaf.

Bestuurder: R.S. Doig.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd ingetrokken op 6.3.1937 en weer uitgereikt op 20.8.1937.

             
  Illustratie van de crash uit de Scheldemusch-boekje van Hugo Hooftman.

      

  De CAA zag af van een onderzoek en dus besloot onze Luchtvaartdienst er zelf een uin te stellen. 

                                                                                               (Coll. H. Dekker)

      

09.03.1937  PH-ALB   De Schelde Scheldemusch     49          Parijs(F)      Terug / Top

Een melding van een incident waarover ik verder niets heb kunnen vinden!

Maar met de wetenschap dat ook het hierboven beschreven ongeval door diverse bronnen aan 

de PH-ALB toegeschreven werd/wordt is het ook mogelijk dat e.e.a. op een misverstand berust.

 

11.03.1937  G-#      Miles M.3 Falcon            =           Schiphol       Terug / Top

Zakte bij de landing op het nieuwe Schiphol in de modder weg.

  

15.03.1937  D-ITPO   Focke-Wulf Fw 47D           941         Bierum         Terug / Top

De bestuurder van het vliegtuig dat voor de Reichsamt für Wetterdienst te Norderney vloog 

werd door mist verrast en maakte een voorzorgslanding om zich te oriënteren. 

Na de weg te hebben gevraagd, steeg hij weer op zonder de komst van Nederlandse autoriteiten 

te hebben afgewacht. 

Daarover werd hij, na een Nederlandse klacht, in Duitsland onderhouden.

  

17.03.1937  PH-AJA   Fokker F.XXXVI              5348        Croydon(G)     Terug / Top

Taxiënd op het platform werd een paaltje geraakt.

  

17.03.1937  PH-AKQ   Douglas DC-2-115E           1363        #              Terug / Top

Schade op de grond opgelopen Dfl. 31,60.

  

20.03.1937  PH-EHE   Fokker F.VIIa               4984        Béziers(F)     Terug / Top

Midden februari had de Nederlandse eigenaar Ch.E. Jacobs het in Toulouse staande toestel 

verkocht en de nieuwe eigenaar om toezending van de papieren, en verwijdering van de 

kenmerken verzocht. 

Later bleek dat er met het toestel gewoon doorgevlogen werd, mèt de Nederlandse kenmerken.

Op 20/3 is het, bestuurd door “den handelsreiziger Schuhmacher” geland op een veld bij 

Bézier, ongeveer 15 km van Narbonne. Na de landing kwam er een auto aanrijden waarvan de 

bestuurder een kort onderhoud met de piloot had. 

Direct hierna wilde de bestuurder weer opstijgen maar door het zware terrein lukte dit niet. 

Boeren uit de omgeving waarschuwden de gendarme en die stelden vliegtuig en bestuurder in 

verzekerde bewaring.

Twee dagen later werd het vliegtuig door onbekenden in brand gestoken.

Zoals bekend werd het gebruikt om kostbaarheden uit Spanje te gelde te maken om wapens 

voor de Spaanse Republikeinen aan te schaffen.

Bestuurder: Schuhmacher.

  

25.03.1937  PH-AKI   Douglas DC-2-115E           1355        Rome(I)        Terug / Top

Reparatie aan staartwiel. Het leverde een dag vertraging op.

  

25.03.1937  PH-AMX   Koolhoven F.K.51            51105       Waalhaven      Terug / Top

Tijdens de één-uurs vlucht in het kader van de BvL-proeven trilde de deksel van het 

patronencompartiment in de vleugel open. Het werd door de luchtstroom krom geslagen.

Bestuurder: A. Baumann.

    

       Uit het commentaar van Baumann na de vlucht.          (Coll. H. Dekker)

  

    

29.03.1937  PH-AKT   Douglas DC-2-115H           1366        #              Terug / Top

Als gevolg van een ernstige motorstoring moest motor #2 vervangen worden, schade Dfl. 3009,-

  

03.04.1937  PH-ALP   Douglas DC-3-194B           1938        McNary(N)      Terug / Top

Voor aflevering verongelukt in de Verenigde Staten. 

Het toestel was onderweg van Union Air Terminal (Burbank) naar North Beach Airport 

(NYC) om daar ingescheept te worden voor aflevering aan KLM. 

Het botste “head on” tegen de Mount Baldy (11590 ft), alle negen inzittenden kwamen 

om het leven.


Gezagvoerder: Glen C. Moser()

Co-piloot:    J. Wolford()

 Passagiers: B.B. Bruderlin(); L. Estey(); M. Estey(); R. Kent(); E.R. Moser();
 B. Troyt
().
   
 Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"

   

Bericht in Arizona Republic, 9.4.1937.                                (Coll. Chris McDoniel)

   

 

Bericht in Tubantia 5.4.1937.                                                          (Coll. Jan Evert Leeuw)

   

06.04.1937  PH-FKB   Koolhoven F.K.46            4604        Ypenburg       Terug / Top

Tijdens de landing raakte de linkervleugel de grond. Onderkant en aileron licht beschadigd.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd ingetrokken op 6.4.1937 en weer uitgereikt op 22.4.1937

     

 Een gebruikelijke procedure was de controle van H.J. Takens op de reparatie.                  (Coll. H. Dekker)

  

06.04.1937  OO-#     #                           =           Leur           Terug / Top

De bestuurder raakte als gevolg van een defect kompas verdwaald. Na geruime tijd zoeken zette 

hij het toestel wegens dreigend brandstofgebrek aan de grond.

   

                 Bericht in Het Vaderland 7.4.1937. (KB)

               

     

07.04.1937  PH-AKQ   Douglas DC-2-115E           1363        #              Terug / Top

Als gevolg van een ernstige motorstoring moest de motor vervangen worden, schade Dfl. 2604,09.

  

09.04.1937  D-IPYS   Arado Ar 66                 =           Twente         Terug / Top

De bestuurder was onderweg van Oldenburg naar Dusseldorf en raakte verdwaald. 

Hij landde op vliegveld Twente.

Bestuurder: J. Fischer

  

  Bericht in Tubantia 10.4.1937.                                                          (Coll. Jan Evert Leeuw)

   

10.04.1937  D-EOVE   Bücker Bü 131 Jungmann      =           Holten         Terug / Top

De leerling-vlieger van de vliegschool Essen-Mülheim raakte door de mist verdwaald en 

maakte een voorzorgslanding aan de voet van de Holterberg. 

Het vliegtuig bleef onbeschadigd en het werd op de dag erna door een instructeur naar 

Duitsland teruggevlogen.

Bestuurder: J. Müller.

  

     Bericht in Het Vaderland 11.4.1937. (KB)

         

     

13.04.1937  PH-ADZ   Fokker F.VIIa               2           #              Terug / Top

            PH-AJL   Koolhoven F.K.43            4306

De taxiënde PH-AJL botste tegen de geparkeerd staande PH-ADZ, schade Dfl. 175,-.

  

17.04.1937  PH-FKA   Koolhoven F.K.46            4603        Heerhugowaard  Terug / Top

Onder toezicht van de instructeur werd een overlandvlucht gemaakt naar Texel. 

Op de terugweg begon de motor in toeren terug te lopen en er werd besloten tot een noodlanding.

Aan de grond werd nog wat proefgedraaid en gesleuteld en, zonder dat een duidelijke oorzaak 

werd gevonden, liep de motor bij opnieuw aanslaan zomaar weer correct.

De instructeur maakte eerst nog een proefvlucht zonder de leerling, waarna besloten werd om 

toch maar samen naar Schiphol terug te vliegen.

Op Schiphol werd geconstateerd dat de vlamdover van de carburateurverwarming vermolmd was.

Instructeur: A.F. Postmaa. Leerling: L. Korndörfer.

  

     Het rapport van instructeur Postmaa over de  noodlanding 

      die hij met leerling Korndörfer maakte. (Coll. H. Dekker)  

           

   

18.04.1937  G-ADMP   de Havilland D.H.87B Hornet Moth  8082  Oostelbeers    Terug / Top

De dames waren onderweg van Dresden naar Brussel en hadden het plan om een tussenlanding 

te Eindhoven te maken. 

Ze raakten uit de koers en zetten het toestel bij Oostelbeers aan de grond. 

Ze werden per auto naar Eindhoven gebracht en de volgende dag kwamen ze terug en stegen weer op.

Bestuurster: M.K. Wilberforce.

  

18.04.1937  ZS-AIS   de Havilland D.H.82A Tiger Moth  =      Marseille(F)   Terug / Top

Op deze dag vertrok de Nederlandse sportvlieger Proost uit Pisa voor de etappe Pisa-Marseille 

van zijn vlucht van Johannesburg naar Amsterdam. 

Op 23/4 meldt Het Vaderland dat hij niet in Marseille is aangekomen en dat er dus reden 

tot ongerustheid is. 

Nader onderzoek naar de heer Proost, zijn vliegtuig en het verdwijnen van beiden heeft 

niets opgeleverd.

     

  Bericht in Het Vaderland 23.4.1937. (KB)

   

21.04.1937  PH-AGQ   Koolhoven F.K.41            4105        Schiphol       Terug / Top

Het toestel taxiede langs de opgebroken baan naar het platform. Vlak voor de overgang van 

gras naar beton hoorden de inzittenden een geluid van iets wat brak. 

Toen ze uitstapten bleek dat de staartsteun was afgerukt en het richtingsroer was ingedrukt

Instructeur: S. de Mul. Leerling: Verhorst.


Het commentaar van de heer De Winter op de schadegevallen van de PH-AGQ en PH-AJN(14/5).
                                     (Coll. H. Dekker)




Het rapport betreffende de taxieschade van instructeur S. de Mul.                           (Coll. H. Dekker)

 

21.04.1937  PH-AKJ   Douglas DC-2-115E           1356        Rotterdam      Terug / Top

Botste met het staartwiel tegen de grensmarkering van het veld.

  

22.04.1937  D-AROZ   Dornier Do.18V-6            255         Schellingwoude Terug / Top

Voorzorgslanding wegens een oliestoring.

  

30.04.1937  PH-AKN   Douglas DC-2-115E           1360        #              Terug / Top

Motor beschadigd door het breken van een zuiger.

  

02.05.1937  PH-FKA   Koolhoven F.K.46            4603        Eindhoven      Terug / Top

            PH-19    Grunau 9 (ESG 29)             =

Tijdens het naar de baan taxiën zag de bestuurder weliswaar dat ook de PH-19 door een 

auto die kant op werd gesleept. Toch overtuigde hij zich niet goed of hij ongehinderd 

kon starten.

Op het ogenblik dat het vliegtuig startte, stopten auto en zweefvliegtuig. 

Net toen het loskwam werd het door de wat vlagerige wind enigszins naar rechts gezet, 

daardoor raakte het rechter wiel van het vliegtuig de bovenrand van de voorruit van de auto.

Door de botsing zakte het vliegtuig nog wat door en raakte vervolgens de spantoren van 

de ESG, zakte op de grond en kwam schuivend, een kwart cirkel beschrijvend tot stilstand.

Toen de bestuurder het vliegtuig zag aankomen probeerde hij achteruit rijdend zoveel 

mogelijk ruimte te scheppen. Tja, daar stond dat zweefvliegtuig. 

Dat werd dus èn aangereden èn aangevlogen! Het werd totaal vernield.

Bestuurder PH-FKA: J.P.M. Rooyakkers. Bestuurder PH-19: H. van Waveren. 

Bestuurder van de auto: M.P.C. van den Heuvel.
NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid van de PH-FKA werd geschorst op 3.5.1937 en weer uitgereikt op 11.8.1937.

  

 De openbare uitspraak van de Raad voor de Luchtvaart.                                         (Coll. H. Dekker)

 Gevolgd door het rapport van havenmeester Castendijk.                                         (Coll. H. Dekker)



Links het ongevallenrapport van de PH-19 met hieronder een situatieschets.                 (Coll. H. Dekker)








     

05.05.1937  PH-AKI   Douglas DC-2-115E           1355        Boulla(SX)     Terug / Top

Het toestel kwam van Rhodos en zou landen op Athene-Dekelia. Volgens de weerberichten 

was het weer langs de route goed genoeg en was het zelfs nog aan het opklaren. 

Dekelia meldde 3-5 km zicht.

Toen de “Kievit” echter het dal waarin Dekelia lag naderde, woedde daar een hevig onweer.

De bestuurder probeerde enige malen het veld te bereiken maar dat mislukte. 

Onderwijl verplaatste de bui zich (of werd groter) in de richting van de zee. 

Hierdoor werden bijvoorbeeld de Piraeus en Athene aan het oog onttrokken. 

Maar ook dreigde een veld, dat de gezagvoerder bij het rondcirkelen al een paar keer 

waargenomen had als geschikt voor een noodlanding, uit zicht te raken. 

Hij besloot daarom tot een onmiddellijke noodlanding.

De landing verliep vlot, maar tijdens de uitloop reed het toestel na zo'n 120 meter door 

enige kuilen, waardoor het opsprong en het rechter onderstel ernstig werd beschadigd. 

Het vliegtuig maakte een halve draai naar rechts en botste tegen een huisje, waarna het 

tot stilstand kwam. De passagiers waren voorbereid, maar hadden slechts enkele schokken 

gevoeld. Ze konden ordelijk het toestel verlaten. 

De volgende dag werden de passagiers opgehaald door de PH-AKS.

Bestuurder: J.J. Moll. Co-piloot: N.W. Bos. Boordwerktuigkundige: C. Spaans. 

Telegrafist: P.A.J.M. Hirdes.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 7.5.1937.

 

  Zomaar in een bakje op een DSC-conventie!                                                     (Coll. H. Dekker)

    

            Nieuws van de Dag 15.12.1937, via K. Kalkman.

         

  

   Bericht in Het vaderland 6.5.1937. (KB)                  Het rapport van gezagvoerder Moll aan de chef

                                                            Vliegdienst.                          (Coll. H. Dekker)

 


Foto's in de Telegraaf 8.5.1937.
       

07.05.1937  PH-IPM   General A. Monospar ST-25 Jubilee  51   Noordwijk      Terug / Top

Wegens snel opkomende mist moest een noodlanding op het strand vijf km ten Noorden van 

Noordwijk-Radio gemaakt worden. Het toestel sloeg over de kop en werd zo ernstig beschadigd 

dat het afgeschreven moest worden.

Een andere bron zegt echter dat de beschadiging nog wel meeviel, maar dat het toestel te 

dicht bij de vloedlijn stond en door de volgende vloed overspoeld werd.

Bestuurder: W.A. Rademaker.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 7.5.1937

 

Het BvL werd door de Luchtvaartdienst geschorst. 

                                (Coll. H. Dekker)


Van de site geschiedeniszeeland.nl heb ik onderstaand
fragment gekopieerd.

       

13.05.1937  PH-AED   Fokker F.VIII               5041        #              Terug / Top

Propellerschade op de grond, Dfl. 182,50.

  

13.05.1937  PH-AKD   Koolhoven F.K.43            4309        #              Terug / Top

Schade op de grond, Dfl. 186,62.

  

14.05.1937  PH-AJN   Koolhoven F.K.41            4106        Schiphol       Terug / Top

Bij het wegtaxiën van de opstelplaats bleef de staart haken achter een metalen plaat. 

Die was daar in het hoge gras neergelegd en niet gemarkeerd. 

De schade was vrij ernstig, de reparatie duurde een week.

Bestuurder: A.F. Postmaa.

  

     Het rapport van instructeur Postmaa. (Coll. H. Dekker)

         

     
          17.05.1937  PH-#     #                           #    Boven-Smilde           TerugTop
                     PH-#     #                           #
Een sportvliegtuig was met een zweefvliegtuig op sleep onderweg, beide toestellen kwamen
van Eelde waar ze deelgenomen hadden aan het vliegfeest.

Boven Boven-Smilde brak de kabel en werden beide toestellen aan de grond gezet.
 
                       Bericht in de Leeuwarder Courant 18.5.1937.
                           
 
     20.05.1937  PH-#     Rumpler                     =           Castricum      Terug / Top

De Eerste Zaanse ZC had medio 1935 een Rumpler van de LVA op de kop getikt en daar werd 

grondtraining op gegeven. Op eerste Pinksterdag zou worden getraind en gemakshalve werden 

de vleugels van het vehikel de dag ervoor al buiten gelegd. 

Toen men op die mooie Pinksterdag arriveerde bleken de schapen de vleugel 'afgegraasd' 

te hebben. Exit Rumpler.

  

21.05.1937  PH-AKB   Koolhoven F.K.43            4307        Ypenburg       Terug / Top

Harde landing, schade Dfl. 74,29.

  

21.05.1937  D-IDHO   Arado Ar 66c                828         Zijldijk       Terug / Top

De bestuurder was de weg kwijt en bovendien begon z'n brandstofvoorraad nogal te slinken. 

Hij maakte een oriëntatielanding bij Zijldijk (bij Roodeschool) en vroeg aan voorbijgangers 

zijn positie.

Toen hij die wist, wilde hij weer opstijgen maar tijdens deze lange startaanloop 

(hij had de wind in de rug) raakte hij een passerende fietser en daarna een geparkeerd 

staande auto.

Het toestel werd zwaar beschadigd, onderstel eraf, propeller gebroken en ondervleugel 

een stuk korter. De fietser kwam om het leven. 

De bestuurder moest in Duitsland voor de krijgsraad verschijnen.

Bestuurder: F. Jäckel.

  

Fietser: M. Schoonveld(†).

 

Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"

 

Verschillende bronnen geven verschillende beschrijvingen. De dagbladpers schrijft dat het bij de landing 

gebeurde, een collega-historicus zegt dat het bij het weer opstijgen gebeurde.

 

     

 

        Nieuwsblad van het Noorden 22.5.1937, via K. Kalkman.

 

  Bericht in Het Vaderland 21.5.1937. (KB)

           

22.05.1937  PH-AKB   Koolhoven F.K.43            4307        Ypenburg       Terug / Top

De schade van de vorige dag was snel gerepareerd want voor deze dag wordt weer een 

grondschade aan het onderstel (Dfl. 55,69) opgegeven.

  

22.05.1937  PH-ALH   Douglas DC-3-194B           1935        #              Terug / Top

Grondschade aan hoogteroer, Dfl. 74,29.

  

23.05.1937  Düsseldorf III   Vrije ballon        =           Den Haag       Terug / Top

Na een ballonwedstrijd vanuit Düsseldorf landden er zeven ballons in ons land. 

Mij bekend zijn Hooge Vuursche, Liesbosch, Vogelenzang, Noordwijk, Boschjes van Poot en 

's avonds nog twee in Den Haag. 

Eén daarvan landde achter de Kwartellaan en vernielde over een lengte van 400 meter een 

militaire telefoonleiding. 

Bij de andere landingen ontstond geen vermeldenswaardige schade.

NB. De beschrijving in Het Vaderland is wat onduidelijk over het correcte aantal, zes of zeven.

  

  Bericht in Het Vaderland 24.5.1937. (KB)

     

25.05.1937  PH-ALF   Douglas DC-2-115L           1585        #              Terug / Top

Tijdens de start ging de cabinedeur open en werd beschadigd.

  

28.05.1937  PH-ALF   Douglas DC-2-115L           1585        #              Terug / Top

Schade aan de grond, Dfl. 70,90.

  

00.05.1937  PH-AJG   de Havilland D.H.82 Tiger Moth  3190    #              Terug / Top

Kort na de start raakte een bout van het onderstel los en dat betekende een landing op 

één wiel. Het toestel werd slechts licht beschadigd.

  

00.05.1937  PH-AJZ   Koolhoven F.K.41            4107        #              Terug / Top

Licht beschadigd, in mei werd de reparatie gekeurd. Het BvL is niet geschorst geweest.

  

00.05.1937  PH-APM   Koolhoven F.K.46            4606        Haamstede      Terug / Top

Bij de start vanaf het strand kwam het toestel in een mui terecht en vloog over de kop. 

Alleen de schroef werd beschadigd. 

Het toestel was op het strand geland omdat de bestuurder in zee wilde baden!

  

05.06.1937  PH-AKP   Douglas DC-2-115E           1362        Schiphol       Terug / Top

Na de landing taxiede het toestel naar het platform. De motoren werden afgezet en de 

hoofdschakelaar uitgezet.

Op dat moment merkte de bestuurder dat de druk snel terugliep en dat het gewenst was dat 

er wat druk bij werd gepompt. 

Bij de uitvoering daarvan maakte de boordwerktuigkundige een essentiële fout, hij bediende 

de kraan foutief en vlak daarop klapte het linker wiel in. 

De linkervleugel werd ernstig beschadigd en ook de propeller liep schade op. 

Ook een grondwerktuigkundige kwam even klem te zitten onder de vleugel, maar die werd 

daarbij gelukkig maar oppervlakkig gewond.

Hierna drong het RSL aan op een vergrendeling op deze handle en die werd ook inderdaad 

aangebracht.

Gezagvoerder: P. Noomen. Telegrafist: G.J.C. Overweg. Boordwerktuigkundigen: A. Dettingmeijer

en H.H. Sijbrant.

 

 Dat de BB-vleugel vervangen moest worden is wel duidelijk!                                   (Coll. H. Dekker)

     

  BWK Dettingmeijer en dhr. De Winter maakten een rapport van het gebeurde.                     (Coll. H. Dekker)

   

06.06.1937  PH-ARA   Cierva C.30A                743         Waalhaven      Terug / Top

Het toestel zou naar Ypenburg overgevlogen worden om daar te demonstreren. 

De bestuurder bereidde de vlucht op de normale manier voor, wèl bracht hij de rotor op een 

iets hoger toerental i.v.m. de hoge luchttemperatuur en de geringe windsnelheid.

Het relaas van de bestuurder over de start wijkt af van dat van een getuige. 

De bestuurder had de indruk dat de autogiro na het loskomen zo'n 40 meter verder de grond 

weer raakte en dat toen het onderstel bezweek, het toestel kantelde en op de zij liggend 

tot stilstand kwam.

De getuige, een politieagent, nam waar dat het toestel al tijdens de aanloop scheef begon 

te hangen en dat toen de rotor al de grond raakte.

Hoe het ook zij, de feitelijke oorzaak was het breken van een lasverbinding in het rechter

onderstel. De autogiro werd zwaar beschadigd en niet meer gerepareerd. 

Het wrak werd naar Engeland verkocht.

Bestuurder: H.J. van der Velden.

  

     Twee foto's van de restanten.                                          (Coll. H. Dekker)

     

  De rivierpolitie was kennelijk ook belast met de verkeersregeling der luchtvaartuigen! (Coll. H. Dekker)


Bericht in Het Vaderland 7.6.1937. (KB)






Schets van de schade aan het rechter onderstel.
                                      (Coll. H. Dekker)

                

09.06.1937  PH-AGQ   Koolhoven F.K.41            4105        Soesterberg    Terug / Top

Op 9 juni werd het toestel op Soesterberg in reparatie genomen. De beschadigingen waren 

ontstaan doordat de motor aangeslagen werd met teveel gas en zonder blokken voor de wielen. 

Het triplex van de onder- en zijkant van de romp werd gerepareerd en ook was de stijl van 

romp naar linker stabilo geknikt.

Op 14 maart werd er een testvlucht mee uitgevoerd en gaf de chef-TD zijn goedkeuring om 

het toestel door de lucht naar Waalhaven ter verdere afwerking over te vliegen.

    

  De verklaring van de NLS aan de Luchtvaartdienst over de reparatie op Soesterberg en de toestemming van  

  Jhr.Ir. A. Krayenhoff om het toestel over te vliegen.                                        (Coll. H. Dekker)

       
10.06.1937  PH-ALU   Douglas DC-3-194B           1942        Mildenhall      Terug / Top
Door onweer 'uit den koers' geraakt en daardoor een tussenlanding op Mildenhall gemaakt.
Bestuurder: Q. Tepas.
   
                         Bericht in Het Vaderland 11.6.1937. (KB)
                      

 10.06.1937  PH-#     #                           =           Den Haag       Terug / Top
 De chef-instructeur der NLS kwam laag van over zee op het strand aanvliegen en landde
 daarna op Ypenburg. Daar werd hij door Haagsche politie gebeld om informatie over een (te)
 laag vliegend vliegtuig.
 Nou, daar wist hij dus alles van. En hij kreeg dus een proces-verbaal.

  Opmerkelijk was echter dat hij zich van geen kwaad bewust was, omdat de Luchtvaartwet in
 het betreffende artikel over laagvliegen met één-motorige vliegtuigen spreekt en hij in
 een twee-motorig toestel vloog.
 Helaas, kennelijk dienen de piloten ook alle verschillende
 Algemene Politieverordeningen te kennen want in die van Den Haag wordt dit onderscheid
 niet gemaakt!

  Bestuurder: H.M. Schmidt Crans.

 

      Bericht in Het Vaderland 11.6.1937. (KB)
     

16.06.1937  PH-ALR   Douglas DC-3G-194           1939        Jhansi(VT)     Terug / Top

Wegens een motorstoring moest een voorzorgslanding gemaakt worden tussen Allahabad en Jodhpur. 

Dezelfde dag weer opgestegen.

Gezagvoerder: G.J. Geysendorffer. Tweede piloot: C. de Wijs. 

Boordwerktuigkundige: J. Deltenre. Marconist: C.H. van Beukering.

  

     Bericht in Het Vaderland 16.6.1937. (KB)

         

   

17.06.1937  76       Koolhoven F.K.46            4608        Poortugaal     Terug / Top

Tijdens een testvlucht met dit nog niet aan de LVA afgeleverde toestel brak de schroef 

en moest de Koolhoven invlieger een noodlanding maken.

Bestuurder: Th.H.J. Coppers.

    

     Bericht in Het Vaderland 18.6.1937. (KB)

         

     

19.06.1937  PH-ALH   Douglas DC-3-194B           1935        Berlijn(D)     Terug / Top

Bij het taxiën op vliegveld Tempelhof reed het toestel tegen een hek. 

De schade aan het stabilo/hoogteroer bedroeg Dfl. 78,-.


19.06.1937  PH-ALO   Douglas DC-3-194B           1937        Eelde          Terug / Top

De bestuurder moest wegens motorstoring een noodlanding maken. Cilinder #6 van motor #1 

bleek gescheurd. Zuiger en cilinder werden ter plekke vervangen.

     

20.06.1937  PH-8     R.R.G. Zögling AZ.1         =           Twente         Terug / Top

's Middags omstreeks zes uur landde de PH-8 en kwam, vermoedelijk als gevolg van een 

rukwind, na de uitloop in de sloot bij de Holthuizerweg terecht. 

Hierbij sloeg het een kwart slag om en raakte daarbij een toekijkend meisje. 

Ze liep een gebroken rechter arm op.

Bestuurder: J. van U.

  

     Bericht in Tubantia 21.6.1937.  (Coll. Jan Evert Leeuw)

                     

     

21.06.1937  PH-AKO   Douglas DC-2-115E           1361        Eelde          Terug / Top

Bij het taxiën reed het toestel over een staartwielsteunijzer dat was blijven liggen. 

Nu sprong het echter omhoog en beschadigde het hoogteroer. Schade Dfl. 115,10.

  

27.06.1937  PH-52    Schleicher Anfänger         =           #              Terug / Top

            PH-64    R.R.G. Zögling             =

Op deze datum verongelukte een zwever van de Aëro Vereniging Amersfoort. 

Verder heb ik hierover geen informatie, alleen dat het één van deze twee toestellen geweest 

moet zijn.

  

27.06.1937  PK-#     Douglas DC-2                =           Manilla(RP)    Terug / Top

     Toen het toestel een half uur in de lucht was ontdekte men dat een poot van het landingsgestel
     uitstak en een groot deel van de hydraulische olie ontbrak.
     Teruggekeerd naar Manilla en op het militaire vliegveld gerepareerd.
     Op woensdag 30 juni teruggekeerd te Batavia.
     Bestuurder: H.K. de Graaff.

  

28.06.1937  PH-AGQ   Koolhoven F.K.41b           4105        Princenhage    Terug / Top

De bestuurder, een leerling van de Rijksopleiding tot Bestuurder van Verkeersvliegtuigen,

zou een overlandvlucht Schiphol-Eindhoven-Ypenburg-Schiphol maken waarbij in Eindhoven 

getankt moest worden. 

Tegen 15.30 vertrok hij weer van Eindhoven en om 16.00 uur cirkelde hij boven het 

St. Luciagesticht te Tilburg. Daar werd de a.s. schoonmoeder van de bestuurder verpleegd.

Na op een hoogte van 70 à 100 meter enkele scherpe linker bochten te hebben uitgevoerd 

legde hij, een beetje gas gevend, het toestel weer vlak, waarbij hij wellicht het ook 

een beetje optrok.

Getuigen zagen toen de rechtervleugel omlaag gaan en het toestel plotseling naar beneden 

duiken. 

Het dook onder een hoek van 65 à 75 graden, zonder een draaiende beweging uit te voeren, 

tegen de grond. Bij de val heeft het vliegtuig ook nog de kruin van een boom afgerukt en 

een andere boom ontworteld. 

Het vliegtuig werd vrijwel geheel vernield, de bestuurder overleed 10 minuten na het ongeval.

Geruchten die de ronde zouden doen over de kwaliteit van het betreffende toestel onder de 

leerlingen van de Rijksopleiding, konden noch door gesprekken met hen, noch door kwalitatief 

onderzoek aan delen van het wrak, worden bevestigd.

Bestuurder: J.M. Hommels()

   

Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"

            
       Het geheel vernielde toestel in de tuin van Van Haperen. (Coll. H. Dekker)
     
      Het Proces-Verbaal van de politie te Princenhage.                                              (Coll. H. Dekker)

06.07.1937  D-#      #                           =           Goor           Terug / Top

Tubantia meldt dat een Duits vliegtuig een noodlanding maakte op een stuk opgespoten 

terrein nabij de Hengelerbrug. Het had een defect aan een leiding en steeg na een 

kwartier weer op. 

De verslaggever vermoedt dat dit hetzelfde toestel was dat om ca. 17.00 uur enige tijd 

boven de sluis van Wiene Ambt-Delden cirkelde.

   

 Bericht in Tubantia 7.7.1937.                                                            (Coll. Jan Evert Leeuw)

   

07.07.1937  PH-ALS   Douglas DC-3-194B           1940        #              Terug / Top

De schade wordt omschreven als “standaard geraakt”.

  

08.07.1937  PH-AME   De Schelde Scheldemusch     52          Vlissingen     Terug / Top

Bij de landing raakte het toestel licht beschadigd doordat het neuswiel uit de vork schoot. 

Met iets bredere moeren was het euvel verholpen.

  

 Het incident(je) was niet bij de Luchtvaartdienst gemeld en die vroeg dus om opheldering. Rechts het antwoord.

                                                                                                 (Coll. H. Dekker)

   

09.07.1937  PH-61    Dittmar Condor I            =           De Heul        Terug / Top

“De Blauwe Vogel” werd opgesleept door de PH-AJI van het Nederlands Instituut voor 

Zweefvliegen. 

De bedoeling was om de derde proef voor het C-brevet, een afstandsvlucht van tenminste 50 km

af te leggen. Hij startte zonder valscherm, het valscherm van het Instituut werd geregeld 

uitgeleend aan de Haagsche zweefvliegclub die er zelf geen had. 

Zo ook deze keer. De bestuurder had als tactiek om onder een cumulus thermiek op te pikken 

en dan de stijging in de wolk voort te zetten. Blindvliegend dus.

Ten oosten van Leiden deed hij dat nog een keer. Hij steeg in de wolk door tot 1400 meter

daar begon het onrustig te worden en merkte hij dat z'n snelheidsmeter haperde, althans 

schokjes vertoond. Bovendien had hij het gevoel dat hij hoogte verloor.

Opeens schoot hij de wolk uit en toen pas bleek dat hij in de wolk gedesoriënteerd was geraakt. 

De Condor was dan ook niet uitgerust met blindvlieginstrumenten.

Hij bevond zich in een rugvrille en na de aanvankelijke paniek begon hij in te grijpen. 

Hij duwde de knuppel naar voren, gaf tegenvoetenstuur en -aileron. Hierbij werd hij met 

z'n hoofd tegen de cockpitkap geslagen, die raakte los maar bleef wel aan het toestel 

vast zitten.

Vlak daarop hoorde hij een hevige knal en zag de linkervleugel afbreken ongeveer bij de 

stijlaansluiting. Dat betekent dat er 6 meter vleugel verdwenen was en dat er nog een stompje 

van twee meter was blijven zitten.

Het vliegtuig raakte in een tolbeweging en nogmaals zag hij kans met 'prikken' en tegentrappen

het toestel weer min of meer rechtuit te laten vliegen. 

Met een snelheid van ongeveer 200 km/u suisde het toestel naar beneden terwijl de bestuurder 

de knuppel helemaal naar rechts en het voetenstuur helemaal naar links hield om de zaak 

rechtuit te laten bewegen. Van manoeuvreren was natuurlijk geen sprake meer. 

Alleen met het hoogteroer was nog enige invloed mogelijk. Op een hoogte van ca 50 meter 

had hij het toestel horizontaal en begon de manoeuvre om heelhuids aan de grond te komen.

Toen hij vlak boven de grond was trapte hij rechts helemaal uit zodat de hele rechtervleugel 

de zaak afremde, trok de neus van het toestel nog op zodat het, met nog steeds voorwaartse 

snelheid, terugviel op de staart. 

De staart brak af en met een enorme slip tuimelde de rest van de romp in een sloot. 

De cockpitsectie bleef intact en ook de bestuurder liep geen schrammetje op. Zelfs geen natte voeten.

Bestuurder: J.H. van der Meer.

         
              Twee foto's van de wrakstukken uit een album van ir. A.G. von Baumhauer.                       (Coll. H. Dekker)
       
      De uitspraak na het onderzoek door de Raad voor de Luchtvaart. (Coll. H. Dekker)




 Bericht in Het Vaderland 26.11.1937.(KB)
     
                 Het RSL deed onderzoek naar de hout-eigenschappen "van eenige onderdeelen van het
        zweefvliegtuig PH-61".                                                      (Coll. H. Dekker)
 

15.07.1937  PH-AKT   Douglas DC-2-115H           1366        #              Terug / Top

Hagelschade.

  

15.07.1937  PH-ALT   Douglas DC-3-194B           1941        Athene(SX)     Terug / Top

De “Torenvalk” (vlucht #455) krijgt een gescheurde cilinder en loopt een week vertraging op. 

Geyssendorffer brengt met de PH-ALV “Valk” en nieuwe cilinder en neemt op de terugweg 

passagiers en post mee.

Gezagvoerder: G.M.H. Frijns. Co-piloot: H. Groeneveld. Boordwerktuigkundige: P.B. Blok. 

Telegrafist: S. v.d. Molen.

   
            Bericht in Het Vaderland 16.7.1937. (KB)
                           

   

17.07.1937  PH-AKF   Douglas DC-2                =           #              Terug / Top

Draad geraakt.

  

18.07.1937  PH-ALA   Koolhoven F.K.46L           4609        Ypenburg       Terug / Top

Bij de nadering werd de slip te lang doorgezet zodat het linker wiel en de linker vleugeltip 

de grond raakten. 

Het toestel ging langzaam op de neus staan, de linkervleugel werd beschadigd, de propeller 

vernield en de romp gedeeltelijk ontzet.

Bestuurder: C. van 't Groenenwout.

  

 De havenmeester van Ypenburg lichtte de Luchtvaartdienst in en die besloot om geen onderzoek in te stellen.

                                                                                                (Coll. H. Dekker)

     

22.07.1937  PH-12    Grunau 9 (ESG 29)           =           Eindhoven      Terug / Top

Bij harde landing A-bok gekraakt.

Bestuurder: Kok.

 

28.07.1937  PH-ALF   Douglas DC-2-115L           1585        Brages(OO)     Terug / Top

Een vreselijk ongeval waarvan de oorzaak nooit eenduidig is vastgesteld.
Het toestel dat de dienst op Parijs vloog, met tussenlanding op Haren, was daar
weer opgestegen.

Alle (7) getuigen verklaarden dat hun aandacht het eerst getrokken werd door het
abnormale geluid. Toen zat het toestel nog in de wolken en was dus niet zichtbaar.
Ze zagen het toestel op een hoogte van ca.
300 meter uit de wolken komen en zagen ook 

direct dat het een rookspoor achterliet, sommigen dachten dat hij aan het luchtschrijven was.
Ook zagen ze delen van het vliegtuig vallen. Dat is een van de mysteries van dit ongeval,

tot een kilometer of 5 à 6 voor het punt van inslag werden van het vliegtuig afkomstige 

voorwerpen gevonden, zoals een nooddeur (3km), de half verschroeide pet van de co-piloot
en talloze min of meer verbrande of gesmolten onderdeeltjes.
En op de laatste
100 meter lag het bezaaid met koffers, delen van het vliegtuig en ook
al menselijke resten.

Met een enorme klap sloeg het vliegtuig in de grond, de motoren zaten 2½ meter diep,
en omdat het vliegtuig net getankt had ontstond er een enorme vuurzee zodat het zeker
twee uur duurde voor het wrak benaderd kon worden.
Alle inzittenden (15) kwam om het leven.

Zoals gezegd, een duidelijke oorzaak is nooit gevonden, voor iedere veronderstelling
van de onderzoekers waren bewijzen zowel voor als tegen.
 

Gezagvoerder: C.Th.R. Steensma()

Co-piloot:    G. Geering()

Telegrafist:  B. Ludekuize()

Stewardess:   M.J. van der Laan()

 

Passagiers: A. Bloem(); W. Canton(); M. Goldbloom(); B.F. Mun(); N. Nathans()

C. Tondreau(); R. Tondreau-Tollenaere(); R. Trillo(); F. Wetzlar(); H. Wapperom; 

G. Whitehouse().

 

Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"

  
       Dit staartstuk was eigenlijk het enige nog herkenbare deel van het vliegtuig.
                                                                                 (Coll. H. Dekker)
     
       
     Er bestaat een groot aantal foto's van deze ramp.
      Hieronder een pagina uit 
een fotoalbum van ir. A.G. von Baumhauer.        (Coll. H. Dekker)
    
   
  Een aantal bladzijden uit het Belgische onderzoeksrapport.                               (Coll. H. Vandenbosch)




28.07.1937  PH-AMH   De Schelde Scheldemusch     54          Schiphol       Terug / Top

De Scheldemusch was sedert 7 juli op Schiphol gestationeerd om KLM-vliegers ervaring te 

laten opdoen met een neuswielvliegtuig. 

Tijdens een dergelijke vlucht vloog de bestuurder ca. vijf kilometer ten Zuiden van het veld

toen hij opeens een harde klap hoorde waarna het toestel hevig begon te trillen en naar 

links over te hellen. 

Hij sloot het gas en schakelde het contact uit. Toen het vliegtuig was snelheid verloor, 

werd het trillen minder. 

Bij oplopende snelheid werd het weer erger zodat de bestuurder zeer behoedzaam richting veld 

zweefde. Daar maakte hij een goede landing.

Het bleek dat een inspectieluik aan de linker ondervleugel opengeklapt en afgebroken was, 

het was daarna tegen de schroef geklap en daar was een stuk van ongeveer 20 centimeter 

afgebroken.

Bestuurder: H.C.M. Hakkenberg van Gaasbeek.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 19.8.1937 en weer uitgereikt op 17.9.1937.

   
          Het relaas van bestuurder Hakkenberg van Gaasbeek.
                                                   (Coll. H. Dekker)

                     
      

29.07.1937  PH-AKN   Douglas DC-2-115E           1360        #              Terug / Top

Grondschade, vleugeltip beschadigd.

  

30.07.1937  SP-#     #                           =           Twente         Terug / Top

Twee Poolse toestellen (SP-BMK en SP-BKO) maken op 30/7 een tussenlanding op weg naar de 

Wereldjamboree op Ypenburg. 

De volgende dag arriveerden nog de SP-AYK en SP-857 en nog een motortoestel en zwever die 

beide mij niet bekend zijn. 

Alle zes vertrokken 31/7 weer, maar één motortoestel had motorstoring en moest achterblijven.

De twee onbekende toestellen waren ongetwijfeld de SP-ZHP en SP-860, die waren tijdens 

de Jamboree ook in Nederland.

   

      Bericht in Tubantia 31.7.1937.                                                           (Coll. Jan Evert Leeuw)
     

01.08.1937  PH-59    Grunau 9 (ESG)              4 serie I   Teuge          Terug / Top

De leerling ontkoppelde op 30 meter hoogte en toen de hoogte teruggelopen was tot 

ca. tien meter stak hij zonder enige noodzaak het toestel naar de grond. 

Het stuiterde weer omhoog maar vanaf acht meter herhaalde hij deze manoeuvre. 

Daarbij brak de spanbok, de schaats en diverse spanten. 

Op 8.2.1938 was de reparatie voltooid.

Bestuurder: J. Polak.

   
      Ongevallenrapport 1937-1.             (Coll. H. Dekker)
     

     

01.08.1937  PK-SAP   de Havilland D.H.60G Moth Major  5083   Bandoeng(PK)   Terug / Top

De bestuurder was vermoedelijk verdwaald en na lang zoeken, toen het donker begon te 

worden, besloot hij tot een noodlanding. 

Bij de nadering afgegleden en in brand gevlogen. Totaal verloren gegaan, de passagiere 

kwam om het leven.

Bestuurder: K.P. Schütt

 

Passagier: R. Weber()

 

Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"

 

  Bericht in Het Vaderland 2.8.1937. (KB)

     

06.08.1937  PH-27    Schleicher Anfänger         =           Teuge          Terug / Top

De leerlink trok te steil op waardoor de kabel brak. Hierna dook hij onder een hoek 

van 60° tegen de grond. Rechtervleugel voor- en achterligger bij beslag gebroken.

Bestuurder: G.F. Kuyper.

  

      Ongevallenrapport 1937-2.            (Coll. H. Dekker)

           

      
08.08.1937  OO-ARB  Renard RSV 26/180             =           Den Haag       Terug / Top

De (Nederlandse) bestuurder startte vanaf Schiphol met de bedoeling naar Texel te vliegen. 

Door de zware mist raakte hij uit de koers en zette zijn toestel aan het Bezuidenhout aan 

de grond. Toen de mist was opgetrokken steeg hij weer op.

Bestuurder: A. Jacobs.

  

      Bericht in Het Vaderland 9.8.1937. (KB)

     

 

09.08.1937  PH-AEB   Fokker F.VIIa               3           Schiphol       Terug / Top

            PH-AKD   Koolhoven F.K.43            4309

Tijdens het taxiën botste de PH-AEB tegen de geparkeerd staand F.K.43 “Dar”. 

De rechtervleugel van de “Dar” werd ernstig beschadigd, het rechter hoogteroer van 

de PH-AEB moest vervangen worden.

            Bestuurder PH-AEB: P.A. Deenik.
     
                  De melding aan "Den Heer Directeur" en een rapportje met
            een beschrijving van de schade aan de PH-AKD.
                                                 (Coll. H. Dekker)
                             
                   Inspecteur De Winter heeft de hieronder ook omschreven reparaties gecontroleerd.
                                                                                    (Coll. H. Dekker)

                 
      

09.08.1937  PH-28    Koekoek                     ZZ-3        Teuge          Terug / Top

Na een normale lierstart ontkoppelde de bestuurder op 20 meter hoogte. 

Het toestel helde toen ongeveer 10° achterover. Toeschouwers zagen hem toen zonder reden 

maximale roeruitslag naar rechts geven, het vliegtuig maakte dus een zeer scherpe bocht 

en raakte eigenlijk tegelijk in een tolvlucht. 

Na een halve slag dook het onder een hoek van 60° tegen de grond en werd zodanig beschadigd 

dat repareren niet meer overwogen werd.

De bestuurder kwam er wonderwel met wat schaafwonden en een verzwikte enkel vanaf.

Bestuurder: M.J. van Schayck.

 

    Deze foto uit de collectie H. Vrielink heb ik van de site van 

     Roy Wassink ("Het geheugen van Teuge") overgenomen.

        

   

     Ongevallenrapport 1937-3.            (Coll. H. Dekker)

         

   

10.08.1937  PH-FKB   Koolhoven F.K.46            4604        Schiphol       Terug / Top

De bestuurder zou de laplandingsproef ter verkrijging van Vliegbewijs A gaan uitvoeren. 

Nadat hij tot 600 meter hoogte gestegen was ging hij over tot glijvlucht met een op 

standgas draaiende motor. 

Bij het afvangen trok hij wat te fors door en steeg het toestel weer tot vijf meter hoogte, 

hij gaf echter geen gas bij zodat het toestel snel doorzakte en ook nog wat naar links 

begon over te hellen.

Bij de aanraking met de grond bezweek het linker landingsgestel en werd ook de linkervleugel 

beschadigd. Daarna raakte ook de rechtervleugel de grond en ging het vliegtuig op de neus staan.

Bestuurder: J.C. Hopman.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 11.8.1937 en weer uitgereikt op 1.10.1937.

  

  Inspecteur De Winter doet verslag van z'n onderzoek en Chef TD Franse van de reparatie.        (Coll. H. Dekker)

   

11.08.1937  PH-AMZ   Koolhoven F.K.52            5201        Soesterberg    Terug / Top

Het toestel zou op Soesterberg voorgevlogen worden voor militaire autoriteiten. 

De start was tegen 16.30 uur en eerst werden op 700 à 1000 meter diverse stunts uitgevoerd.

Na afloop hiervan steeg de bestuurder naar ongeveer 2000 meter en zette toen een zeer 

steile duik in. 

De helling van de duik werd door de bestuurder verminderd naarmate de hoogte geringer werd.

Het uit de duik halen van het vliegtuig op een hoogte van 800 tot 600 meter geschiedde 

vrij snel, waarna het vliegtuig op ca. 250 meter even horizontaal was. 

Tijdens het laatste deel van de duikvlucht liep het vliegtuig rechts uit. 

Hierna werd steil opgetrokken naar een hoogte van ongeveer 600-700 meter en dit werd 

weer gevolgd door een linker Immelmann.

Tijdens het uit de duik halen van het vliegtuig hebben onderdelen losgelaten; eerst 

het trimvlak van het richtingsroer, daarna andere delen. 

Daarna werd een flauwe dalende linkerbocht gevlogen, waarbij op de grond waarneembaar 

was dat bovenzijde van kielvlak en richtingsroer verdwenen waren. Nadat het toestel 

boven de NW-hoek van het veld was aangekomen werd een heel langzaam gevlogen rechter 

dalende bocht. Tijdens die bocht raakte het toestel in een tolvlucht waaruit het zich 

niet meer herstelde. Na twee slagen sloeg het tegen de grond en vloog in brand. 

Beide inzittenden kwamen om het leven.

Het verslag van het ongevalsonderzoek en de getuigenverklaringen bevestigen niet het 

wel eens gepubliceerde verhaal dat de bestuurder geprobeerd had gebruik te maken van 

zijn parachute, maar dat deze aan het staartvlak was blijven haken. 

Beide parachutes werden in het wrak aangetroffen. Wèl werd zijn stoffelijk overschot, 

nadat de brand geblust was, vlak naast de romp aangetroffen.

Over de oorzaak van de ramp verschillen de meningen. De officiële lezing is dat het 

losraken van delen in gang gezet werd door trillingen en dat de bestuurder weliswaar 

besefte dat er 'iets' met de besturing aan de hand was maar er tot aan de tolvlucht 

vanuit ging dat hij het toestel gewoon kon landen.

Frederik Koolhoven was het hier totaal mee oneens. Volgens hem was er juist speciale 

aandacht geschonken aan het trillingvrij maken van de constructie, en was de bestuurder 

(tegelijkertijd constructeur) zeer goed op de hoogte van de gevaren van trillingen. 

Hij had er in zijn vorige betrekking in Duitsland wetenschappelijk onderzoek in het 

laboratorium èn bij vliegproeven naar gedaan. 

Het trimvlak en de rest van de achterste stuurorganen zouden volgens zijn lezing 

weggeslagen zijn door een deel van de losgeslagen cockpitkap.

Bestuurder: A. Baumann()

Waarnemer:  E.H. Maan()

  

Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"

  



Krantenknipsel uit collectie Jan Evert Leeuw.
 



Een teruggevonden deel van de
                     cockpitbeglazing. (Coll. H. Dekker)

   

  De uitspraak van de Raad voor de Luchtvaart.                                                   (Coll. H. Dekker)


15.08.1937  F-APZA   de Havilland D.H.87B Hornet Moth  8119  Gorinchem      Terug / Top

De bestuurder was onderweg van Schiphol naar Brussel maar raakte onderweg door slagregens, 

laaghangende bewolking etc. de weg kwijt. 

Hij landde op een weiland naast het veld van de plaatselijke voetbalclub “UNITAS”, vroeg daar 

de weg en steeg weer op.

Bestuurder: M. Lauwick.


De identiteit van het vliegtuig vormt een probleem.  Het Rotterdamsch Nieuwsblad noemt het gedeeltelijke kenmerk F-APZ.
Dat leidde naar de
Horneth Moth F-APZA want die stond destijds ingeschreven t.n.v. Herve Lauwick.
Maar Het Vaderland noemt het een Caudron en in de F-APZ-serie is mij maar één Caudron bekend, de F-APZZ.
Kortom, als u dit probleem kunt oplossen bent u zeer welkom!
 
Bericht in het Rotterdamsch Nieuwsblad 16.8.1937.







   Bericht in Het Vaderland 16.8.1937. (KB)
     

16.08.1937  PH-ALU   Douglas DC-3-194B           1942        Twente         Terug / Top

Tussenlanding wegens motorstoring. Een uur later weer opgestegen richting Berlijn.

  

17.08.1937  PH-AFI   Carley Jumbo                1           Schiphol       Terug / Top

Na de landing taxiede de bestuurder zó dat het toestel rugwind kreeg en een plotseling 

windvlaag zette het toestel toen op de neus. Schroef vernield.

Instructeur: A.D. Snitslaar. Leerling: De Haas.

Het jaarverslag van de KLM-TD noemt als datum 16/8.

  

                 Dat deze neusstand dit incident betreft is een conclusie op basis 

         van huizen/boerderijen op de achtergrond.     (Coll. Harm Jan Hazewinkel)

                 

      

  Bericht in De Telegraaf 17.8.1937.                                                       (Coll. Jan Evert Leeuw)

     

17.08.1937  PH-AJR   Fokker F.XXII               5360        Schiphol       Terug / Top

            PH-#     De Schelde Scheldemusch     =

Door de schroefwind van de PH-AJR die naar de baan taxiede voor een vlucht naar Twente 

werd een Scheldemusch omver geblazen. 

Het toestelletje liep schade aan staart en vleugel op. De WA-schade was Dfl. 921,-.

  

18.08.1937  PH-ALW  Douglas DC-3                  1944       Djask(EP)      Terug / Top

Tijdens deze terugreis werd een da vertraging opgelopen en moest er een remreparatie

worden uitevoerd. Ik neem aan dat er oorzakelijk verband was.

Bestuurder: F.M. Stork.

 

18.08.1937  PH-ARK  Airspeed Envoy III            61         Ypenburg       Terug / Top

            PH-ARL  Airspeed Envoy III            62

Door de eigenaar, vertegenwoordigd door P. Roozenburg te Parijs, werd vindicatoir beslag 

gelegd op beide toestellen. 

Dat zou betekenen dat de heer Reinders niet de eigenaar was hoewel hij bij de aanvraag voor 

inschrijving wel een verklaring (van een Belgische expeditiefirma) toonde dat de toestellen 

aan hem verkocht waren.

Hij vocht het beslag dan ook aan en op 30.3.1939 werd hij door het gerechtshof te Den Haag 

in het gelijk gesteld en vroeg hij aan de Luchtvaartdienst de werkzaamheden t.b.v. de 

BvL-uitreiking te hervatten.

  

21.08.1937  PH-40    Grunau 9 (ESG 29)           =           Eindhoven      Terug / Top

De leerling mocht weer een bocht maken, de eerste bocht was prima gegaan. 

Nu echter vergat hij richtingsroer en ailerons weer naar de neutrale stand te brengen. 

Dus de bocht werd erg steil en het toestel begon af te glijden. 

Toen trok hij het toestel ruw recht, overtrok het ook wat en prikte toen bij. 

Ook nu was hij te laat, nu met vlak leggen en hij vloog het toestel dus met de neus tegen 

de grond. 

Onderste deel van spantoren gekraakt, staart beschadigd. Pas eind 1939 was de reparatie 

voltooid en werd weer een BvL uitgereikt.

Bestuurder: A. van Loon.

  

     Ongevallenrapport 1937-4.            (Coll. H. Dekker)

         

   

25.08.1937  PH-46    Schneider Grunau Baby IIa   3 serie I   Teuge          Terug / Top

Tijdens de bocht na het rugwindbeen van het circuit werd zoveel hoogte verloren dat het 

veld niet meer bereikbaar was. De bestuurder was daar echter niet zo van overtuigd en 

vervolgde hardnekkig het circuit in plaats van naar een goede landingsplaats uit te kijken.

Op het laatste moment drong de situatie tot hem door, hij schopte de kist om en botste toen 

tegen een drinkplaats voor koeien, de staart zwiepte om, sloeg tegen een hek en brak af.

Bestuurder: H. Vrielink.

  

  Volop belangstelling voor de gebroken PH-46.                        (Coll. resp. J.W. Kruithof en R.P. Wassink)


    

26.08.1937  PH-AMI   De Schelde Scheldemusch     55          Ypenburg       Terug / Top

De bestuurder vloog op ca. 1500 meter hoogte toen hij een knal hoorde en de machine hevig 

begon te trillen. Het zette direct het gas af en is geland. Het bleek dat van de linker 

cilinder een tapeind, voor de bevestiging van de cilinder aan het motorblok, was afgebroken.

Het tapeind was tegen de schroef aangevlogen en daarin zat een scherpe put met van daar naar 

de tip een scheur. 

Bij demontage bleek er nog een tapeind gebroken maar dat was nog op z'n plaats blijven zitten.

Bestuurder: v.d. Meulen.

 

      Het schaderapport van chef-TD Franse. (Coll. H. Dekker)

     

   

26.08.1937  PH-25    Schneider Grunau Baby II    =           Ypenburg       Terug / Top

De bestuurder maakte het dwarswindbeen te lang en kwam dientengevolge te laag binnen. 

Hij raakte met de linker vleugeltip een van de(zeer hinderlijke) palen bij de tribune 

waarna het toestel een kwartslag omzwiepte en tussen de banken tot stilstand kwam.

Bestuurder: J.A.A.M. Sloots

 

     Ongevallenrapport 1937-6.             (Coll. H. Dekker) 

                       

   

29.08.1937  PH-AKN   Douglas DC-2-115E           1360        #              Terug / Top

Bij het uitrollen in het gazon terechtgekomen. Er moest Dfl. 19,38 WA-schade vergoed worden.

  

31.08.1937  PH-65    Jacobs/DFS Rhönbussard      =           Apeldoorn      Terug / Top

De bestuurder moest een buitenlanding maken en had met de beslissing wat lang gewacht. 

Het veldje was dus niet echt gunstig, het was omringd met bomen en toen hij side-slippend 

binnenkwam moest hij nog even de linkervleugel optillen voor een struik.

Tja, onontkoombaar gaat dan de rechtervleugel naar beneden! Die raakte de grond en de 

landing eindigde met een grondzwaai met de 'normale' schade aan  rechtervleugel en staartsteun.

Bestuurder: L. Citroen.

  

00.08.1937  PH-AIU   Pander Multipro             42          Orly(F)        Terug / Top

Het toestel liep een ontzette landingsstijl en schade aan de onderkant van de romp op. 

De stijl werd door De Schelde gerepareerd en daarna door Station Potez Air Service te 

Orly gemonteerd. Ook de andere schade werd door dit Station, onder toezicht van Bureau 

Veritas, in de periode 16/8 - 26/8 gerepareerd.

Bestuurder: H. Rollmann.

  

    De heer Rollmann meldde de schade bij de Luchtvaartdienst en Bureau Veritas oefende toezicht op de 

    reparatie uit.                                                                                (Coll. H. Dekker)

     

01.09.1937  PH-ALT   Douglas DC-3-194B           1941        #              Terug / Top

Een forse grondschade, Dfl. 489,11, die omschreven wordt als “starter aangezet”. 

Dat zal dan wel met al draaiende motor gebeurd zijn.

  

04.09.1937  PH-APN   Koolhoven F.K.46            4610        Schiphol       Terug / Top

De bestuurder taxiede weg voor het maken van een lesvlucht. Toen hij achter hangaar B vandaan 

kwam kreeg hij plotseling een landende Douglas in het zicht. 

Daarvan schrok hij enigszins zodat hij de handrem iets te bruusk aantrok en het toestel op 

de neus ging staan. Propeller en motorbeplating beschadigd.

Bestuurder: N.W. Sluijter.

  

     Via Harm Hazewinkel kreeg ik deze foto die gemaakt werd door 

       een toevallige toeschouwer.

     

 

   Het rapport van Sluijter over de schade en dat van Takens over de reparatie.                  (Coll. H. Dekker)

 

04.09.1937  PH-58    Grunau Baby IIa             5 serie I   Eindhoven      Terug / Top

Hoewel de bestuurder een keurig circuit vloog en na het dwarswindbeen op 40 meter hoogte 

de laatste bocht inzette, nam hij die zó onnauwkeurig dat hij het toestel overtrok en

afgleed.

Weliswaar had hij het vrij vlot weer onder controle, maar was iets te laat met het 

weer goed vlak leggen. 

De rechter vleugeltip raakte de afrastering en daarna romp en staart ook. 

Alle genoemde delen liepen schade op.

Bestuurder: J.H. von der Nahmer.

  

     Ongevallenrapport 1937-8.            (Coll. H. Dekker)

         

   

05.09.1937  PH-26    Grunau 9 (ESG 29)           =           Beek           Terug / Top

Met een 50-meter kabel werd de bestuurster naar zo'n 20 meter hoogte gesleept. 

De hele vlucht was wat langzaam en bij de landing koerste ze echt op een hooimijt af. 

Die wist ze niet te ontwijken, de rechtervleugel bleef erachter haken waarna het toestel 

omzwiepte en eigenlijk alleen op de linkervleugel landde. 

Die werd dan ook totaal vernield.

Bestuurster: M. van Rooij.

  

05.09.1937  PH-44    R.R.G. Zögling              =           Den Helder     Terug / Top

Een beginnend leerling had 's morgens achter de auto twee sleepvluchten op ca. 1 meter 

hoogte gemaakt. Dat zou 's middags herhaald worden en dat leek in eerste instantie weer net 

zo te gaan, maar na 100 meter vliegen trok hij zonder enige reden de knuppel geheel naar 

achteren en ontkoppelde. 

Het toestel klom steil naar acht meter hoogte en viel daarna zonder enige voorwaartse 

snelheid tegen de grond. Van de linkervleugel was de voorligger kapot, de bestuurder 

zakte door z'n bankje.

Bestuurder: J. van Vliet.

 

08.09.1937  PH-ALD   Douglas DC-2-115L           1583        #              Terug / Top

Aanrijding.

  

09.09.1937  PH-ARI   Taylor J-2 Cub              976         Schellingwoude Terug / Top

Tijdens het van de steiger wegtaxiën door een windvlaag gegrepen, één vleugel kwam omhoog,

de andere en de neus doken het water in, en tenslotte sloeg het toeastel om.

Voor de vleugel werden nieuwe ribben bij de fabriek besteld, de linker drijver werd bij 

Aviolanda gerepareerd de romp bij Fokker en de schroef werd door een nieuwe vervangen.

Bestuurder: N.W. Sluyter.

Copiloot: H.S. Heijmans.

   

Over de schrijfwijze van N.V. Nationale Luchtvaart School, dan wel Luchtvaartschool, bestaat geen eenduidigheid!

Vergelijk het briefpapier van de NV NLS hieronder met dat bij het incident van 9/6!

     
               
              Een tweetal foto's die ik kreeg van Wijbe Buiising.
 

  Bericht in Rotterdamsche Courant.                        Omtrent de uitreiking van het BvL ontstond

                                  (Coll. Gerard Casius)    door dit ongeval een probleem.       (Coll. H. Dekker)








De reparaties werden door verschillende bedrijven uitgevoerd.                           (Coll. H. Dekker)

     

11.09.1937  PH-32    Wolf Hirth Grunau 8         =           Ypenburg       Terug / Top

Tijdens de eindnadering stak er opeens een straffe tegenwind op zodat het veld eigenlijk 

niet meer gehaald kon worden. Maar het omliggende terrein was ongeschikt en ook de hoogte 

was zodanig dat een buitenlanding geen optie meer was. 

Dus 'doorgeperst' richting veld en dat kon dus net niet meer gehaald worden. 

Het toestel kwam met de neus en de linker vleugelhelft tegen de slootkant aan de rand van 

het veld. 

Linkervleugel gebroken, spanten, liggers en huidplaten van de rompneus beschadigd.

Instructeur: H. Nienhuis.

  

      Twee foto's van Leander Teepe in Thermiek najaar 2011.

     

  

     

      

12.09.1937  PH-AMI   De Schelde Scheldemusch     55          Ypenburg       Terug / Top

Over de vliegeigenschappen van de Scheldemusch waren de meningen nogal verdeeld. 

Nog afgezien dat men zich in het algemeen niet op z'n gemak voelde in het lawaaiige en 

hevig trillende vliegtuig, had het ook sterk van 'normale' vliegtuigen afwijkende eigenschappen.

Een F.K.46 (het type waarop de bestuurster haar brevet had gehaald en het enige type 

waarop ze ervaring had) kan enkel met aileronbesturing uit een bocht worden gehaald. 

Bij de Scheldemusch was dat niet mogelijk, daar was nadrukkelijk ook voetenstuur vereist.

Omdat de bestuurster een zeer goede leerling was geweest, werd haar toegestaan de Scheldemusch 

te vliegen. 

Na enige mondelinge aanwijzingen zou haar eerste vlucht bestaan uit het starten en direct 

weer landen. Haar werd over afwijkende vliegeigenschappen geen mededeling gedaan.

Na de start klom de bestuurster naar 400 meter hoogte, trok daar het gas dicht en begon 

in zweefvlucht een linker bocht met de bedoeling om te gaan landen. Toen ze ten Z.O. van 

het terrein was wilde ze de bocht beëindigen maar dat lukte niet. 

Het vliegtuig volhardde in de linker bocht en, nadat ze op deze manier twee volle cirkels 

had gedraaid, gaf ze weer gas en drukte het hoogteroer naar voren. 

Zo hoopte met 'prikken' uit de bocht te komen.

Maar het vliegtuig spiraalde door, de linker ondervleugel raakte de grond en brak tot aan 

de N-stijl af. 

Daarna raakten ook het neuswiel en de rechter ondervleugel de grond en braken beide af. 

Het toestel sloeg over de kop en kwam met de vleugel op de oevers van een sloot te liggen 

terwijl de romp boven het water hing.. 

De bestuurster zat klem met haar voet en werd door toegesnelde omstanders bevrijd.

De Raad had wel als kritiek op NLS en de betreffende instructeur dat een onervaren 

vliegster op deze manier toegestaan werd zo'n wat vliegeigenschappen betreft afwijkend 

vliegtuigtype te vliegen.

Bestuurster: E. Kessler-Horn.

       

   Aan een dergelijke lichte constructie gaat bij een crash natuurlijk heel veel kapot!          (Coll. H. Dekker)

       

      De beoordeling van de (vlieg-)eigenschappen door de diverse deskundigen.(Coll. H. Dekker)

                       
 

14.09.1937  PH-ALU   Douglas DC-3-194B           1942        #              Terug / Top

Aanrijding, schade Dfl. 35,-. Met wat of wie meldt mijn bron helaas niet.

  

15.09.1937  PH-#     #                           =           Tholen         Terug / Top

Minister J.A. de Wilde vloog naar Zeeland om daar “per boot de oesterpercelen te bezoeken"

In de kop van het artikel (Het vaderland 16.9.1937) wordt even aangestipt dat het gezelschap 

een noodlanding op Tholen had gemaakt. 

Over de identiteit van het betreffende vliegtuig werd echter niets gemeld.

  

      Bericht in Het Vaderland 16.9.1937. (KB)

         

   

16.09.1937  D-#      #                           =           Nuth           Terug / Top

Noodlanding wegens brandstofgebrek.

 

       Bericht in Het Vaderland 17.9.1937. (KB)

     

  

20.09.1937  PH-KOK   de Havilland D.H.90 Dragonfly  7539     Juba(ST)       Terug / Top

Aanvaring met een kraanvogel. Forse deuk in de rechter vleugel.

Bestuurder: J.E.F. de Kok.

     

23.09.1937  G-ADLE   Beech B17R                  50          Twente         Terug / Top

Bij de nadering bleek dat het landingsgestel niet uit wilde. Na enige rondjes om het veld 

en het naar beneden gooien van een briefje was het iedereen wel duidelijk wat er aan de 

hand was. Het werd een buiklanding dus.

Bestuurder: F.J.J.M. ten Bos.

  

 Weliswaar buiten het kader van deze artikelenserie maar ook vermeldenswaard is nog de
 noodlanding die de heer Ten Bosch met dit toestel maakte op 22.12.1937 te East Farleigh
 in Kent. Na reparatie hiervan werd beslag gelegd op het toestel omdat verkoop naar Spanje dreigde!

   

 Uit het archief van NV Luchthaven Twente.                                               (Coll. Jan Evert Leeuw)

     

24.09.1937  PH-APN   Koolhoven F.K.46            4610        Schiphol       Terug / Top

De bestuurder taxiede rustig naar de loods en ondanks zijn ontkenning werd geconcludeerd 

dat hij niet goed uitgekeken had. Hij zag links van hem een man lopen en hield dus wat 

rechts aan en remde een beetje. 

Toen zag hij rechts een kruiwagen staan en zwenkte weer scherp naar links. 

De rechtervleugel botste tegen de kruiwagen, èn tegen de twee rode vlaggen die er als 

markering bij waren gezet...

Bestuurder: J. Hartevelt.

   

  J. Hartevelt verklaart z'n botsing, Sam de Mul geeft commentaar.                              (Coll. H. Dekker)

 

00.09.1937  PH-AJE   de Havilland D.H.60 Moth    1553        Schiphol       Terug / Top

Tijdens het taxiën licht beschadigd.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 17.9.1937 en weer uitgereikt op 25.9.1937.

      

02.10.1937  PH-AJH   Koolhoven F.K.46            4601        Ypenburg       Terug / Top

            PH-FKB   Koolhoven F.K.46            4604

Het was ingeschreven I en II van de NLS niet toegestaan het platform op te taxiën, bij het 

niet beschikbaar zijn van een tiploper diende aan de rand van het platform de motor worden 

afgezet.

De bestuurder kwam met de PH-AJH terug van een oefenvlucht, er was geen tiploper beschikbaar

en reed toch het platform op. 

En dat zul je nou net zien, de remmen waren defect (linker remkabel gebroken) en hij kwam tot 

stilstand tegen de daar geparkeerd staande PH-FKB.

De PH-FKB liep schade aan het trimvlak van richtingsroer en aan hoogteroertip en de PH-AJH 

aan de neus van de rechter ondervleugel.

Bestuurder PH-AJH: J.Ph. van Hoek.

   

  Alle betrokkenen geven hun lezing, dan wel commentaar, van en op het gebeurde.                 (Coll. H. Dekker)

  

03.10.1937  PH-ALE   Douglas DC-2-115L           1584        Twente         Terug / Top

            PH-ALO   Douglas DC-3-194B           1937

            PH-ALU   Douglas DC-3-194B           1942

            D-AHIH   Junkers Ju 52               4025

            G-ACHB   de Havilland D.H.85 Leopard Moth  7001

            G-AESV   Heston Phoenix II           1/5

            SE-BAB   Douglas DC-3A-214           1972

 Weken allemaal uit naar Twente omdat Schiphol en Waalhaven  wegens het slechte weer niet
 bereikbaar waren

 

03.10.1937  PH-63    Grunau 9 (ESG)              =           Beek           Terug / Top

De bestuurder had 's morgens al tweemaal deze oefening gedaan en stapte (te) overmoedig 

's middags weer op om het nogmaals te doen. Hij werd middels een autosleepstart tot

50 meter opgesleept maar ontkoppelde toen zonder daartoe een teken te hebben gekregen. 

Op het moment van ontkoppelen vloog het toestel eigenlijk al in overtrokken toestand. 

Toen hij dan ook nog een steile bocht inzette was het wel gebeurd. 

In een steile vrille sloeg het toestel tegen de grond. De bestuurder werd eruit 

geslingerd en liep een sleutelbeenbreuk op, het zweefvliegtuig liep zoveel breuken op 

dat het niet meer werd gerepareerd.

Bestuurder: J. Baart.

  

06.10.1937  PH-ALS   Douglas DC-3-194B           1940        Palembang(PK)  Terug / Top

Om 12.25 uur steeg de “Specht” op van het vliegveld Talang Betoetoe bij Palembang.
De start was geheel normaal, maar vlak na het loskomen begon motor #1 in toeren terug
te lopen.
Toen er ook brandverschijnselen zichtbaar werden werd de brandstoftoevoer afgesloten.

Helaas was het toestel toen nog niet in een situatie dat de vlucht op één motor kon
worden voortgezet. Het begon hoogte te verliezen en ten Zuid-Oosten van het veld
raakte het de boomtoppen en stortte neer.
Van de bemanning overleefde alleen de co-piloot het ongeval en dat kwam omdat hij
niet in de cockpit zat maar in de cabine had plaatsgenomen.

Eén passagier kwam om het leven.
Onderzoek wees uit dat de motorstoring ingeleid was door het breken van een hulpdrijf- 

stang en die afgebroken drijfstang werd door een naastgelegen drijfstang, samen met de 

bijbehorende zuiger herhaalde malen in cilinder #9 naar boven geslagen.
De kleppen werden vervormd, terugslag naar de fankamer waarbij de inlaatbuis
opengesprongen was en dit veroorzaakte een begin van brand in de carburateur.
Inmiddels was de cilinderkop door het herhaalde hameren van de wand losgebroken en
leverde de motor geen enkel vermogen meer.
Een geluk was dat beide motoren losgebroken waren van de ophanging en een eind van
het wrak af lagen zodat een belangrijke mogelijkheid van brand uitgeschakeld was.

Geen van de passagiers had de riemen om zodat ze allemaal achterin de cabine waren 

terechtgekomen.
Onderzoek aan de gebroken drijfstang bracht geen materiaalfouten aan het licht, en
ook uit de geschiedenis van de motor kwamen geen mogelijke verklaringen naar voren.

Gezagvoerder: F.M. Stork()

Co-piloot:    H.J. Groeneveld

Bwk:          J.J. Ruben()
Telegrafist:  J.J. Stodieck
()

Passagiers: T. Bouwman; B. Huberman; I. Ibbeken; A.E. Munroe; H.C. Schoch; 

F. Smissaert; G.A. van Steenbergen().

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 7.10.1937.

 

Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"        

     
           De romp bleef intact zodat het merendeel van de passagiers de crash overleefde.
                                                                                       (Coll. H. Dekker)
              
 

      

           
 
               
 

  Hieronder de conclusies van de Indische commissie van onderzoek, een beschrijving van de levensloop van de
  motor en het persbericht.                                                                         (Coll. H. Dekker)

                   De drijfstang werd metallurgisch
                        onderzocht.   (Coll. H. Dekker)


Bericht in Het Vaderland 22.4.1938. (KB)
 

17.10.1937  PH-55    Grunau 9 (ESG)              =           Heerlen        Terug / Top

Bij een buitenlanding botste de bestuurder met de linkervleugel tegen een boompje. 

De schade bleef beperkt tot een beschadigde vleugelneus.

Bestuurder: P. Wannet.

  

17.10.1937  PH-56    Grunau 9 (ESG)              =           Eelde          Terug / Top

De beginner zou een 'rutsch'-vlucht maken. De motor van de sleepauto liep echter wat 

onregelmatig en de bestuurder speelde wat met gaspedaal en choke. 

Hierdoor werd de snelheid wat hoog en bovendien trok op dat moment de leerling de 

knuppel naar zich toe. 

Kortom, tegen de planning in vloog hij opeens op een paar meter hoogte. 

Geschrokken duwde hij de knuppel naar voren en vloog de ESG tegen de grond.  

Schaats losgesprongen, A-bok gescheurd en ontzet.

Bestuurder: J. Jansen.

  

      Ongevallenrapport 1937-13.          (Coll. H. Dekker)

         

   

20.10.1937  PH-9     Grunau 9 (ESG)              455         Teuge          Terug / Top

            PH-46    Schneider Grunau Baby IIa   3 serie I

Na de vlucht kwam de bestuurder voor de landing met de PH-46 nog even laag over het veld. 

Hierbij overtrok hij het toestel en dat gleed af. 

Het botste tegen de aan de rand van het veld liggende PH-9, die zwaar beschadigd werd. 

De PH-46 kon na reparatie bij NV Vliegtuigbouw een paar dagen later weer in gebruik 

genomen worden.

Bestuurder: J. Stuy.

  

22.10.1937  PH-AJK   Koolhoven F.K.43            4305        Twente         Terug / Top

Het toestel kwam binnen met motorstoring. De volgende dag weer vertrokken.

  

22.10.1937  OO-AGY   Savoia-Marchetti S.73P      =           Twente         Terug / Top

Het SABENA-toestel was op weg van Brussel naar Malmö en verloor boven Duitsland een 

cilinder van een der drie motoren. De bestuurder maakte een noodlanding op het dichtstbijzijnde 

veld en dat was dus Twente. Na reparatie de volgende dag weer vertrokken.

  

30.10.1937  PH-68    Göppingen Gö 1 Wolf         =           Amsterdam      Terug / Top

Tijdens de demonstratie t.g.v. de luchtverdedigingsdag moest de bestuurder wegens de 

hevige remous ontkoppelen. 

Hij landde daarna bij de Berlagebrug en daarbij liep het toestel door een opspringende 

steen lichte schade op.

Bestuurder: Locher.

  

00.10.1937  PH-APM   Koolhoven F.K.46            4606        #              Terug / Top

Het linnen aan de staart vertoonde rimpels. Bij inspectie bleek een verbindingsbuis 

geknikt en dat kon alleen veroorzaakt zijn door een harde landing.

  

00.10.1937  G-ABWR   Spartan Arrow               79          Soesterberg    Terug / Top

De bestuurder was van plan naar Scandinavië te vliegen maar maakte wegens verontrustende 

motorgeluiden een voorzorgslanding op Soesterberg. 

Hoewel zeer behulpzaam konden daar geen reparaties aan de Hermes-motor uitgevoerd worden 

en de bestuurder besloot alsnog naar Schiphol (lees NLS!) te vliegen. 

Daar werd echter een gescheurd carter én een gescheurde cilinder geconstateerd zodat 

vlotte hervatting van de vlucht uitgesloten was.

Bestuurder: J.G. Dijkstra.

  

04.11.1937  Twente                                                          Terug / Top

Net als op 3/10 zaten de overige velden dicht en dat leverde voor Twente 18(!) uitwijkers op.

Ik zal me beperken tot een opsomming van de kenmerken:

PH-AED, PH-AKJ, PH-AKK, PH-AKN, PH-AKP, PH-AKQ, PH-ALE, PH-ALH, PH-ALD, PH-ALE, D-ADER, 

D-ANAZ, D-DDEK, F-AOUA, OK-AIN, SE-BAA, SE-BAB.

En daar zou ik wel eens tussen willen lopen!

Er worden 17 kenmerken genoemd, dat klopt, want de PH-AKK moest die dag twee maal 

naar Twente uitwijken!

  

05.11.1937  PH-AMN   de Havilland D.H.80A Puss Moth  2053    Twente         Terug / Top

Het toestel werd naar Twente gevlogen voor het uitvoeren van een reparatie. 

Welke is mij niet bekend. Op 20/11 vertrok het weer.

Bestuurder: A.L. Bauling.

  

07.11.1937  PH-10    R.R.G. Zögling              =           Maaldrift      Terug / Top

Om onverklaarde reden trapte de bestuurder de Zögling vlak voor touchdown naar rechts uit. 

De landing vond dus voornamelijk op de rechtervleugel plaats. Liggers gebroken.

Bestuurder: P. Thonus.

  

      Foto: Leander Teepe, uit Thermiek najaar 2011.

           

  

08.11.1937  G-AEWE   Curtiss T32 Condor          30          Schiphol       Terug / Top

Botsing tegen grens- en terreinlampen.

Bestuurder: W.L. Garner.

  

    Ir. A.G. von Baumhauer maakte een aardige serie foto's van dit toestel en de aangerichte schade. (Coll. H. Dekker)

           

13.11.1937  PH-ALO   Douglas DC-3-194B           1937        Andir(PK)      Terug / Top

     Het toestel was 's morgens gestart voor terugreis 495 maar kreeg motorstoring. 's Middags
     was het weer terug, om pas de volende dag te vertrekken.
     Gezagvoerder: G.J.C te Roller; Copiloot: F.A. Deenik. Bwk: P.J. Jung.
     Telegrafist: C. van Beukering. Steward: J.G. van Barneveld.


28.11.1937  PH-FKD   Koolhoven F.K.46            4607        Ypenburg       Terug / Top

De bestuurder kwam vrij laag over de terreinafscheiding binnen maar bleef daarna op 

dezelfde hoogte doorvliegen. Ook het afvangen gebeurde op die hoogte, en dat was weer 

te hoog. 

Het toestel zakte door en kwam hard op de grond neer. 

Het rechter deel van het landingsgestel bezweek en het vliegtuig kwam op de rechter vleugeltip 

en de neus tot stilstand.

Bestuurder: V.P. Rochat.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 29.11.1937 en weer uitgereikt op 6.1.1938.

  

 De diverse rapportjes over deze harde landing.                                                  (Coll. H. Dekker)

     

28.11.1937  PH-25    Schneider Grunau Baby II    =           Ypenburg       Terug / Top

Bij de nadering werd de slip wat te lang doorgezet waardoor een randlicht niet meer ontweken 

kon worden. Stabilo en hoogteroer halverwege afgebroken.

Bestuurster: E. de Bink.

 

28.11.1937  PH-69    Grunau 9 (ESG)              5 serie I   Rotterdam      Terug / Top

De leerling trok veel te steil op en, dat zelf ook beseffend, probeerde hij dat te 

corrigeren met prikken. Hij vloog het toestel hard tegen de grond en van schrik trok hij 

de knuppel weer naar zich toe. 

Deze voorstelling werd nog twee keer herhaald, en bij de derde 'landing' prikte hij zo steil

dat het toestel met de neus in de grond drong en niet weer omhoog kon stuiteren maar wel

over de kop kon slaan. En dat gebeurde dan ook. 

Schaats gekraakt, voor- en achterstijlen gebroken, spandraden door de vleugel gesneden, 

kortom alles wat je na drie harde landingen kunt verwachten.

Bestuurder: IJ.R. Krikke.

  

30.11.1937  PH-ALH   Douglas DC-3-194B           1935        #              Terug / Top

Aanrijding.

  

12.12.1937  PH-ALP   Douglas DC-3-194B           1965        Napels(I)      Terug / Top

Deze Indiëvlucht kwam, wegens een niet met eigen middelen repareerbare motorstoring, 

niet verder dan Napels. Brugman bracht met de "Reiger" een reservemotor na en keerde 

de dag erna met de "Pelikaan terug naar Schiphol. 

Blaak vervolgde dienst #512 met de "Reiger".

   

      Bericht in Het Vaderland 13.12.1937. (KB)

           

        

17.12.1937  PH-AKC   Koolhoven F.K.43            4308        Eelde          Terug / Top

De beide inzittenden waren leerlingen van de Rijksopleiding en zouden een overlandvlucht 

Schiphol - Eelde - Teuge - Schiphol maken en daarbij beurtelings als bestuurder optreden.

Na op Eelde getankt te hebben werd weer gestart. Na een normale aanloop kwam het toestel 

los en de bestuurder hield het nog even laag om snelheid te winnen, maar trok toen zonder 

enige noodzaak (te) steil op. 

Toeschouwers kregen de indruk dat er een looping zou volgen. Hierdoor raakte het toestel 

al zóveel snelheid kwijt dat het in de buurt van een overtrek kwam. 

Toen de bestuurder daarna ook nog een steile linker bocht draaide was de overtrek een feit. 

De neus begon te zakken en dat probeerde hij tegen te houden door de knuppel naar zich toe 

te trekken. 

Deze tweede vliegfout was niet meer te corrigeren. Het toestel draaide naar links weg, 

met vol rechts aileron en voetenstuur kon hij daar nog een bocht naar rechts van maken 

maar de normale vliegstand herstellen was onmogelijk. Met volgas en prikken zou de 

overtrek waarschijnlijk nog wel te corrigeren geweest zijn.

Nu sloeg het toestel tegen de grond, de linkervleugel raakte vrijwel loodrecht staand 

het eerst de grond, drong daarin diep door en brak af. Het vliegtuig schoof vervolgens 

over een afstand van 15 meter door en op de rug tot stilstand. 

Beide inzittenden bleven ongedeerd.

Bestuurder: J.C. Plesman. Co-piloot: J.F. de Laat.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 17.12.1937.

    

  Daar viel weinig meer aan te repareren.                                                       (Coll. H. Dekker)

 

 Op bovenstaande foto's zijn de restanten van de centersectie al verplaatst. 

 Frits Gerdessen en Hans Mooren leverden nog plaatjes van het wrak in de oorspronkelijke positie.

               
   

  De uitspraak van de Raad voor de Luchtvaart. (Coll. H. Dekker)

   

17.12.1937  PH-FKD   Koolhoven F.K.46            4607        Ypenburg       Terug / Top

Tijdens het taxiën begaf een bout van het onderstel het. Het bleek een breuk te zijn waar 

al geruime tijd mee gevlogen moest zijn en die veroorzaakt werd door gebrekkig onderhoud.

  

'Het geval' werd op 17 en 19 december besproken. Hieronder het verslag daarvan. (Coll. H. Dekker)

17.12.1937  PH-FKJ   Koolhoven F.K.53 Junior     5301        Waalhaven      Terug / Top

Ongeval als gevolg van motorstoring.

Bestuurder: Th.H.J. Coppers.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 17.12.1937 en weer uitgereikt op 8.2.1938.

  

17.12.1937  PH-#     Wolf Hirth Grunau 8         =           Ypenburg       Terug / Top

Terwijl het toestel onbeheerd op het veld stond werd het door een plotselinge rukwind 

over de kop geslagen. Hoogteroer en linkervleugel beschadigd.

De beschadigde Grunau 8 die in het besprekingsverslag hierboven (PH-FKD 17/12) wordt genoemd, 

betreft vermoedelijk dit toestel.

  

26.12.1937  PH-36    Grunau 9 (ESG 29)           =           Venlo          Terug / Top

Over de kop geslagen.

Bestuurder: Chr. Wijers.

    

           In het jubileumboek van de VZC wordt dit 

      een "schitterend hoogstandje" genoemd!

          

     

30.12.1937  PH-ALW   Douglas DC-3-194B           1944        Athene(SX)     Terug / Top

Motorstoring. Een nieuwe motor werd gebracht door de PH-AKJ.

Gezagvoerder: L.A. Brugman. Co-piloot: A.D. Snitslaar. Boordwerktuigkundige: J.F.M. Blaauw. 

Telegrafist: H.J. Siemer. Steward: J.Th.W. Massa.

  

      Bericht in Het Vaderland 6.1.1938. (KB)

           

     

00.12.1937  PH-APZ   Lambach HL.II               20001       Ypenburg       Terug / Top

Al eerder was een trilling aan het betreffende vleugelbeslag waargenomen. Met het aandraaien 

van een boutje leek het probleem verholpen. 

Toevallig werd vlak daarop gemerkt dat een lip van dat beslag finaal afgescheurd was en dat 

dit al, tenminste gedeeltelijk, bij de fabricage moest zijn gebeurd. 

Alle beslagen moesten daarop gemagnafluxt worden.

NB. Het Bewijs van Luchtwaardigheid werd geschorst op 20.1.1938 en weer uitgereikt op 26.3.1938.

  

 Ook in 1937 waren er met de originele PH-APZ problemen met de beslagen!                         (Coll. H. Dekker)

     

00.00.1937  PK-AFD   Fokker F.VIIb-3m            5072        Cheribon(PK)   Terug / Top

Bij de landing in het drassige veld weggezakt.

       
Links een foto uit "De KNILM vloog door" van Jan Hagens.



Onder een uit de Vliegtuigencyclopedie No.10 van Hugo Hooftman. (Blz.17)
     

00.00.1937  PH-20    Kassel 12                   =           #              Terug / Top

Tenslotte heb ik een foto van een Kassel 12 die, met een beschadigde staart, op z'n rug aan 

het strand ligt. Het incident heb ik niet kunnen 'identificeren'. 

Ik kreeg de foto van Wouter Sikkema en die dacht dat hij oorspronkelijk bij ene Lotgering 

vandaan kwam. 

Ary Ceelen kon een Lotgering traceren: B. Lotgering (geb.9.5.1909 te Bladel) 

A-Brevet #357 22.6.1937 en B-Brevet #220 30.9.1937.

       

     


Verder waren er in 1937 een groot aantal motorstoringen (1/1-31/10 274!) voornamelijk 

met de Cyclone-motoren die in de Douglas-toestellen (en de F.XXXVI) waren gemonteerd.

Het rapport (no. 461) hierover is echter voornamelijk statistisch en noemt slechts 

in enkele gevallen de eruit voortvloeiende noodlandingen: Gravesend, Eelde, Ghansi, 

Singapore, Athene en Allahabad. Zonder echter een koppeling aan te brengen tussen 

datum, vliegtuig en plaats. 

Niets van dit alles is bewust in bovenstaand overzicht opgenomen, waarschijnlijk zijn 

echter hierboven wèl beschreven motorstoringen ook wel in rapport 461 opgenomen zonder 

echter als zodanig voor mij herkenbaar te zijn.


 

En dan nog wat onduidelijkheden n.a.v. de geldigheid van het Bewijs van Luchtwaardigheid.

Trouwens, schorsing van het BvL hoeft niet per se te betekenen dat er een incident heeft 

plaatsgevonden. Het kan ook een technische oorzaak hebben gehad.

- PH-AIX BvL weer uitgereikt op 29.5.1937. Het laatste incident hiervoor was in november 1935.

         Bij een eerdere keuring voor herafgifte na herstel werd het toestel afgekeurd, dus

         dat het een reparatie n de 1935-crash was, is niet geheel onwaarschijnlijk.

- PH-AJR BvL weer uitgereikt op 20.1.1937. Het laatste incident hiervoor was op 24.2.1936.

- PH-ALA BvL geschorst op 19.7.1937. Mij is geen incident bekend.

- PH-AMH Behalve de hierboven gemelde schorsing n.a.v., het incident op 28/7 werd later het

         Bvl nogmaals geschorst voor de periode 11.11.1937 - 19.11.1937. 

         Mij is geen incident bekend.

- PH-ARA BvL geschorst op 7.6.1937. Mij is geen incident bekend.

- PH-JAC Op 30.4.1937 werd het BvL geschorst. Ik heb geen incident in mijn database dat

              hiervoor als verklaring kan gelden. Tenminste, dat van 13.10.1936 lijkt me onwaarschijnlijk.

- PH-JAO Op 11.8.1937.1937 werd het BvL weer uitgereikt. Ik heb geen incident in mijn database dat

              hiervoor als verklaring kan gelden. Tenminste, dat van 20.5.1936 lijkt me onwaarschijnlijk.

- PH-JAO Op 17.12.1937 werd het BvL weer uitgereikt. Ik heb geen incident in mijn database dat

              hiervoor als verklaring kan gelden.
     - PH-KLG Het BvL werd weer uitgereikt in mei 1937 na revisie van de schroef

- PH-RSL BvL weer uitgereikt op 21.6.1937. Mij is geen incident bekend.


 

Bij de samenstelling van “Nederlandse Ongevallen en Incidenten 1937" werden

(o.a.) de volgende bronnen geraadpleegd:

Ary Ceelen; Nico Geldhof;Frits Gerdessen; Peter Gerhardt; Peter Grimm; Jos van Gils; 

Jan Hagens; Harm Jan Hazewinkel; Tony Jones; Gerrit J. Koning; Jan Evert Leeuw; 

Doewe Pelleboer; Bram Risseeuw; 

Rijksluchtvaartdienst; Dagboeken van E. Jans (via Gerard Casius); Nederlandse Vliegtuig

Encyclopedie (H. Hooftman); Niet gepubliceerd overzicht Indië-vluchten van Henk Lems 

(via Gerard Casius); Maandrapporten NV Luchthaven Twente en Register in- en Uitgaande 

vliegtuigen (via Jan Evert Leeuw); Accident Inquiry in the Netherlands (A.A. van Wijk);

Voor den Oorlog; Frits Koolhoven en zijn vliegtuigproductie (Dik Top); Vliegwereld; 

Het Vliegveld; Nieuwsblad van het Noorden; Middelburgsche Courant; Het Vaderland; 

Tubantia; Vlissingsche Courant

De ontwikkeling van de TD in 20 jaar (J.H.W. van der Muelen).