Herman Dekker: Contact
Uw commentaar in de vorm van aanvullingen (foto's!) en/of correcties wordt zéér op prijs gesteld!
Vliegtuigen die uitsluitend als gevolg van oorlogshandelingen op de grond zijn vernield worden hier bewust niet genoemd.
Laatste wijziging bij: AFZ 26/2/1942; APN 9/3; PJ-AIP 22/8/42; PJ-AIS 4/3/43; ALI 15/11/42; PH-VVK 24/10; 81 4/1; PH-ASP 15/2;
04.01.1940 81 Koolhoven F.K.56 Pernis Coppers, Th.H.J. ja ja
06.01.1940 OH-MVE Koolhoven F.K.49A Rotterdam geen ja nee
09.01.1940 PH-ARE Douglas DC-3-194C Calcutta Schot, G.J. ja nee
09.01.1940 PH-ASM Douglas DC-3-194B Schiphol onbekend ja nee
18.01.1940 PH-ACT Fokker F.VIIa Schiphol onbekend ja nee
20.01.1940 PH-ARE Douglas DC-3-194C Akyab Schot, G.J. ja nee
22.01.1940 PK-AFO Lockheed 14F-62 Super Electra Den Pasar Schott, J.J. ja ja
24.01.1940 PH-ACT Fokker F.VIIa Urk Bax, J. ja nee
02.02.1940 PH-ARX Douglas DC-3-194D Malmö onbekend ja nee
06.02.1940 PH-ASP Douglas DC-3-194F Kopenhagen onbekend ja nee
15.02.1940 PH-ASP Douglas DC-3-194F Eelde Parmentier, K.D. ja ja
08.03.1940 970 Fokker T.IX Schiphol Sonderman, G. ja ja
09.03.1940 PH-APN Koolhoven F.K.46 Rijswijk S. ja ja
12.03.1940 PH-ASM Douglas DC-3-194B Aalborg onbekend ja nee
12.03.1940 PH-AST Douglas DC-3-194F Aalborg onbekend ja nee
16.03.1940 PH-APM Koolhoven F.K.46 Schiphol Molendijk, C. ja nee
19.03.1940 PH-ALH Douglas DC-3-194B Shoreham onbekend ja nee
02.05.1940 PH-85 Schneider Grunau Baby IIa Langeveld Koster de, A.D. ja nee
00.05.1940 PH-ATK/962 de Havilland D.H.90 Dragonfly Ypenburg geen ja ja
00.06.1940 PJ-ACB Piper J3C-40 Cub Curaçao Buist, P.B. ja nee
18.08.1940 PK-SAA Bücker Bü 131 Jungmann Kemajoran onbekend ja nee
18.08.1940 PK-SAB Bücker Bü 131 Jungmann Kemajoran onbekend ja nee
21.09.1940 PH-ALR Douglas DC-3-194B Heston Tepas, Q. ja nee
00.00.1940 PK-SAD Messerschmitt Bf 108 Taifun # onbekend nee nee
13.01.1941 PK-SBG de Havilland D.H.82 Tiger Moth # Voorspuy, H. nee nee
00.02.1941 PK-SBF de Havilland D.H.82 Tiger Moth # onbekend ja nee
00.02.1941 PK-SBH de Havilland D.H.82 Tiger Moth # onbekend ja nee
10.03.1941 PK-SBD de Havilland D.H.82 Tiger Moth Andir Baljet, A.M. ja nee
26.04.1941 PK-SBG de Havilland D.H.82 Tiger Moth Soerabaja Steyn van ja nee
24.10.1941 PK-VVK de Havilland D.H.82A Tiger Moth Kemajoran Remmerswaal, J.A. ja nee
00.10.1941 PK-VV# de Havilland D.H.82A Tiger Moth Semarang Kingma ja nee
24.12.1941 PK-AFD Fokker F.VIIb-3m Penfoei Salvi, De Gioxa ja nee
00.12.1941 PK-AFJ Douglas DC-2-115G Darmo Dunlop ja nee
00.12.1941 PK-BFC de Havilland D.H.94 Moth Minor Singapore onbekend ja nee
00.00.1941 PK-SAT Koolhoven F.K.46 Palembang onbekend ja nee
24.01.1942 PK-AFW Douglas DC-3-194C Samarinda II Rees van, R.Ph.A. ja nee
26.01.1942 PK-AFS Grumman G.21A Goose Koepang Katen ten, C. ja nee
09.02.1942 PK-KRS Bellanca 14-9 Cruisair Andir onbekend ja nee
26.02.1942 PK-AFZ Douglas DC-3-194B Palembang Blaak, C. ja nee
02.03.1942 PK-AFK Douglas DC-2-115G Australië Breemen van, F. ja nee
03.03.1942 PK-ADB Douglas DC-5-511 Stone Creek Messel van, G. ja nee
03.03.1942 PK-ADC Douglas DC-5-510 Derby Rab, M.S. ja nee
03.03.1942 PK-AFV Douglas DC-3-194B Carnot Bay Smirnoff, I.W. ja ja
03.03.1942 PK-ALO Douglas DC-3-194B Broome Hulsebos, E.E. ja nee
26.03.1942 PK-AFM Lockheed 14F-62 Super Electra Katherine River Badings, P. ja nee
22.08.1942 PJ-AIP Lockheed 14F-62 Super Electra Piarco Badings, P. ja nee
15.11.1942 PH-ALI Douglas DC-3G-194 Golf van Biscaye Verhoeven, Th.M.J. ja ja
04.03.1943 PJ-AIS Fokker F.XVIII Hato Versteegh, W. ja ja
19.04.1943 PH-ALI Douglas DC-3G-194 Golf van Biscaye Parmentier, K.D. ja nee
01.06.1943 PH-ALI Douglas DC-3G-194 Golf van Biscaye Tepas, Q. ja nee
29.10.1943 PJ-AIT Lockheed 14F-62 Super Electra Jamaica Versteegh, W.C.J. ja ja
00.09.1945 PH-RA# de Havilland D.H.89A Vlieland Hein ja nee
29.10.1945 PH-ARB Douglas DC-3-194C Valkenburg onbekend ja nee
04.12.1945 PH-RAC de Havilland D.H.89A Eelde onbekend ja nee
27.12.1945 PH-TAL Douglas C-54A Skymaster Schiphol onbekend ja nee
27.12.1945 NL-310 Douglas C-54A Skymaster Schiphol onbekend ja nee
00.12.1945 PH-# # Leeuwarden onbekend ja nee
NEDERLANDSE ONGEVALLEN EN INCIDENTEN 1940 - 1945
04.01.1940 81 Koolhoven
F.K.56 5603 Pernis Terug / Top
Om ca. 15.15 uur startte de testvlieger voor een testvlucht die volgens contract vereist was
vóór de overname door het LVA Luchtvaartbedrijf. Volgens het contract moesten nog enige
kunstvluchten en een duikvlucht worden
uitgevoerd.
Na op een hoogte van ca.
vanuit de dalende tak van deze looping over in een duikvlucht.
Tijdens deze duikvlucht hebben zich constructiedelen van de vleugel losgemaakt, waarna het
vliegtuig in verticale stand en draaiend om de langsas tegen de grond is
geslagen.
De bestuurder is eerst op zeer geringe hoogte uit het toestel gekomen en naast het toestel
verongelukt. Het vliegtuig werd geheel vernield.
Het ongeval was te wijten aan vleugelbreuk als gevolg van het optreden van
onstabiele trillingen.
Bestuurder: Th.H.J. Coppers.
Enige delen van het ongevallenrapport. (Coll. H. Dekker)
 |
 |
 |
 |
(Foto's collectie Frits Gerdessen)
 |
 |
06.01.1940 OH-MVE Koolhoven F.K.49A 4903 Rotterdam Terug / Top
De aflevering ging wegens een motorstoring niet door. Pas op 25/2 kwam het toestel in Finland,
op Tampere, aan.
09.01.1940 PH-ARE Douglas
DC-3-
De uitreis van Indië-vlucht #818 verliep niet erg voorspoedig.
Bij de landing op Calcutta vloog opeens een grote vogel in de inzweefbaan en botste
tegen de rechter vleugeltip. Lichte schade.
Gezagvoerder: G.J. Schot. Co-piloot: P.A. Deenik. Boordwerktuigkundige: Chr. Biesheuvel.
Marconist: J.H. Pestman.
09.01.1940 PH-ASM Douglas DC-3-194B 2141 Schiphol Terug / Top
Bij een harde landing na een oefenvlucht liep het toestel een breuk in de staart op.
Ruim een uur na de start vanuit Rangoon begon motor #2 plotseling hevig te schudden.
Vanuit de cockpit was er niets aan te doen, dus de propeller werd in vaanstand gezet en
op de linker motor werd doorgevlogen en er werd een noodlanding gemaakt op Akyab.
Bij het afnemen van de NACA-kap bleken daar twee stukken van de cilinderkop los in de
omkapping te liggen.
Er werd een nieuwe motor
aangevoerd en ingebouwd waarna de reis werd voortgezet.
De defecte motor bleek ook inwendig zwaar beschadigd te zijn, een klep en klepsteel waren
afgebroken en delen daarvan waren in het draaiende binnenwerk
terechtgekomen.
Vermoedelijk was het verkeerd monteren van de klep de oorzaak van de
storing.
Gezagvoerder: G.J. Schot. Boordwerktuigkundige: Chr. Biesheuvel.
Rapport 681 over de motorstoring. Hierin heeft de schrijver enige moeite met links en rechts... (Coll. H. Dekker)
 |
 |
 |
Een brief waarin behalve over deze motorstoring, ook de vogelaanvaring van 9/1 ter sprake komt. (Coll. H. Dekker)  |
22.01.1940 PK-AFO Lockheed 14F-62 Super Electra 1415 Den Pasar Terug / Top
boordwerktuigkundige het ongeval.
Co-piloot: D.H. Janzee(┼)
Bwk: Van't Riet
Telegrafist: Van Ende(┼)
Passagiers: Harper(┼); Johnston(┼); Kanji(┼); Learayd(┼); Mijnlief(┼).
Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen:
24.01.1940 PH-ACT Fokker F.VIIa 4901 Urk Terug / Top
Het door het ijs geïsoleerde eiland werd door de lucht bevoorraad.
Nadat de vracht was uitgeladen bleek de startmotor defect en moest er eerst reparatiemateriaal
gebracht worden door de PH-AEB.
Gezagvoerder: J. Bax.
Bericht in Het Vaderland 24.1.1940. (KB)
Na een complete cirkel boven het besneeuwde veld gedraaid te hebben werd het landingsgestel
uitgelaten en begon de gezagvoerder de nadering vanuit het Zuiden.
Vlak bij het punt waar hij de terreingrens onder de sneeuw veronderstelde ving hij het toestel
af en onmiddellijk daarop hoorde hij een harde klap. Hij besefte dat het toestel zich heel
dicht bij de grond bevond; het was dus verder doorgezakt dan zijn bedoeling was.
Dertig à veertig meter verder raakte het toestel als bij een normale landing weer de grond,
het zakte echter langzaam door waarbij de drukstijlen van de wielen door het vleugelmiddenstuk
werden gedrukt.
Vervolgens gleed het toestel op de bij dit vliegtuigtype nog buiten de gondels uitstekende wielen
zo'n 200 meter door en kwam na schuivend nog 90° om de verticale as gedraaid te zijn, tot stilstand.
Het onderstel werd dus door de klap tegen de grond, ter plaatse was een door de sneeuw onzichtbaar
heuveltje, beschadigd. Het was dus niet, zoals wel in de luchtvaartpers is geschreven, al
in de lucht defect.
Purser: Van der Weijde.
Koene Dirk Parmentier schreef z'n belevenissen op voor de Luchtvaartdienst. (Coll. H. Dekker)
 |
 |
De ladingstaat voor deze vlucht. (Coll. H. Dekker)
 |
Twee situatieschetsen die de gang van zaken illustreren. Het onderstel
was dus niet al in de lucht defect zoals herhaaldelijk is gepubliceerd.
(Coll. H. Dekker) NB. In bovenstaand rapport was de draaiing eerst naar rechts, in tweede instantie naar links! Deze schets geeft uitsluitsel: naar links!  |
Twee foto's van de "Patrijs" in de sneeuw. (Coll. H. Dekker)
 |
 |
En tenslotte twee plaatjes van de demontage en het transport. (Via Ed Nolte)
 |
 |
08.03.1940 970 Fokker T.IX 5615 Schiphol Terug / Top
de door de KLM geleverde en ingebouwde automatische besturing.
Bij de landing bezweek de rechter wielstijl waarna het toestel een grondzwaai maakte en
ook de linker stijl afgewrongen werd.
Bestuurder: G. Sonderman. Waarnemers: Goores en Van Straten.
Het door Fokker opgestelde ongevallenrapport. (Coll. H. Dekker)
 |
 |
Ook de romp werd ernstig beschadigd. (Coll. H. Dekker)
motoren en het restant is later in de oorlog door bommen ernstig beschadigd
en afgevoerd. (Coll. H. Dekker)
09.03.1940 PH-APN Koolhoven F.K.46 4610 Rijswijk Terug / Top
Licht beschadigd bij noodlanding na motorstoring. In de uitloop werd de neus licht
beschadigd.
Bericht in Het Vaderland 9.3.1940. (KB)
(Coll. H. Dekker)
 |
Frits Gerdessen leverde onderstaande foto uit een album van M-vlieger Frits Ruth, die hier geheel rechts bij de berging van het toestel te zien is.  |
12.03.1940 PH-ASM Douglas
DC-3-194G 2142 Aalborg(OY) Terug / Top
PH-AST
Douglas DC-3-
Wegens de dichte mist besloten beide gezagvoerders tot een tussenlanding.
16.03.1940 PH-APM Koolhoven F.K.46 4606 Schiphol Terug / Top
De leerling misrekende zich bij de landing en moest in de uitloop na de landing nog dwars
over baan 8. Bovendien liep het toestel naar rechts weg en door het wringen, het remmen en
het sturen kwam het toestel tenslotte op de neus tot stilstand.
Schroef gebroken, neusbeplating ingedrukt.
Bestuurder: C. Molendijk.
Het door instructeur Hoekstra opgestelde rapport. (Coll. H. Dekker)
19.03.1940 PH-ALH Douglas DC-3-194B 1935 Shoreham(G) Terug / Top
Tijdens het laden werd de cabinedeur beschadigd.
02.05.1940 PH-85 Schneider Grunau Baby IIa 1 serie III Langeveld Terug / Top
Tijdens de eindnadering besefte de bestuurder dat hij wel een beetje dicht in de buurt van een geparkeerd toestel terecht zou komen.
Dus stuurde hij nog
wat bij, maar daarbij ging de rechtervleugel iets naar beneden en botste tegen
een hek. Het toestel zwiepte om, kwam traverserend aan de grond en sloeg tenslotte langzaam over de kop.
Linkervleugel gebroken, rompneus afgebroken, rechtervleugel beschadigd.
Bestuurder: A.D. de Koster.
Zelfs toen werd er nog gezweefvliegd! (Coll. H. Dekker)
00.05.1940 PH-ATK de Havilland D.H.90 Dragonfly 7539 Ypenburg Terug / Top
Na de capitulatie stond dit toestel (als 962 natuurlijk) intact op Ypenburg.
De bezetters gingen kennelijk nog enigszins nonchalant te werk.
Burgers waren op het veld en zagen kans een motor te starten waarna het toestel tegen obstakels taxiede en behoorlijk beschadigd werd.
De burgers werden van het veld gejaagd, de PH-ATK werd later op een dekschuit afgevoerd.
De gekraakte Dragonfly. De herkomst van de foto is (mij) niet echt duidelijk, hij
kwam in mijn bezit via de route Frits Gerdessen, Erwin van Loo en Huub van Sabben.
De PH-ATK werd later op een dekschuit afgevoerd.
Foto werd vanuit een kano gemaakt op 22.6.1940 op de Ringvaart
bij Schiphol door Henk Demets en mij bezorgd door z'n zoon René.
00.06.1940 PJ-ACB Piper J3C-40 Cub 2640 Curaçao Terug / Top
Ten gevolge van een vliegfout zwaar beschadigd. De bestuurder deed landingsoefeningen op
een droog zoutmeertje bij de oostpunt van het eiland, toepasselijk de “Oostpunt” genoemd.
In 1993 lag het wrak, of wat daarvan over was, daar nog steeds.
Bestuurder: P.P. Buist.
18.08.1940 PK-SAA Bücker
Bü 131 Jungmann 948 Kemajoran Terug / Top
PK-SAB Bücker Bü 131 Jungmann 949
Kwamen met elkaar in botsing, de details zijn mij niet bekend.
PK-SAB werd afgeschreven, PK-SAA werd, na geruime tijd weliswaar, wel hersteld.
21.09.1940 PH-ALR Douglas DC-3-194B 1939 Heston(G) Terug / Top
rondcirkelen, wachtend op een 'gaatje'.
Na een half uur ontstond er een openingen en hij besloot direct een landing uit te voeren.
Daarbij ging er vlak voor touchdown iets mis. Waarschijnlijk door het gehaaste karakter van
de landingspoging werd het gas te vroeg dichtgetrokken.
Er volgde een zeer harde landing, het onderstel bezweek en door een botsing tegen een paal
werd een deel van de vleugel afgeslagen.
Het toestel schoof nog een eind door, en daar konden de inzittenden allen ongedeerd uitstappen.
Het toestel werd afgeschreven.
Gezagvoerder: Q. Tepas.
00.02.1941 PK-SBF de
Havilland D.H.82 Tiger Moth 144 = Terug / Top
PK-SBH de Havilland D.H.82
Tiger Moth 143
Van deze toestellen van resp.VC Djokja en VC Soerabaja werden in februari ongevallen gemeld.
Hierover is helaas verder niets bekend, maar het waren in ieder geen zware crashes want het
Indische “Luchtvaart” noemt de crash met de PH-SBD op 10 maart het eerste ernstige ongeval
met een NILF-vliegtuig.
10.03.1941 PK-SBD de Havilland D.H.82 Tiger Moth = Andir Terug / Top
Ook over de toedracht van dit ongeval heb ik geen verdere informatie dan dat beide inzittenden
gedood werden.
Bestuurder: A.M. Baljet(┼)
26.04.1941 PK-SBG de Havilland D.H.82 Tiger Moth 141 Soerabaja Terug / Top
En het derde Tiger-ongeval waarvan ik geen details heb.
Het werd ook niet in “Luchtvaart” gemeld, waarschijnlijk omdat het gebeurde terwijl het toestel
in gebruik was bij de MLD en gevlogen werd door een aspirant officier vlieger.
Bestuurder: Van Steyn.
24.10.1941 PK-VVK de Havilland D.H.82 Tiger Moth = Kemajoran Terug / Top
Tijdens een lesvlucht sloeg de motor af en terwijl de bestuurder een geschikt terrein
zocht voor een noodlanding, werd een boomtop geraakt. Het toestel sloeg tegen de grond en
de instructeur werd hierbij gedood, de leerling werd zwaar gewond.
Bestuurder: J.A. Remmerswaal(┼)
Leerling: L.J.W.P. Noldes
00.10.1941 PK-SBG de Havilland D.H.82 Tiger Moth 141 Semarang Terug / Top
Wegens propellerbreuk moest een noodlanding gemaakt worden. Die liep goed af, maar de
treinreis naar Bandoeng werd het toestel fataal. Tijdens de reis zag het treinpersoneel
opeens rook en vonken onder het dekzeil vandaan komen. De brand werd weliswaar geblust
maar de Tiger moest worden afgeschreven.
Bestuurder: Kingma.
24.12.1941 PK-AFD Fokker F.VIIb-3m 5072 Penfoei Terug / Top
Het toestel werd ingezet op de lijn Dilli-Koepang en tijdens de vierde vlucht moest de
bestuurder een grote omweg maken om een onweersfront.
Daarbij was veel brandstof gebruikt en toen hij weer boven land vloog en zich niet goed
kon oriënteren besloot hij tot een noodlanding.
De volgende morgen bleek hij op korte afstand van Koepang aan de grond te staan.
Het geluid van startende
vliegtuigmotoren achter de heuvelrug werd hoorbaar!
Bestuurder: De Gioxa Salvi.
00.12.1941 PK-AFJ Douglas DC-2-115G 1374 Darmo Terug / Top
Door weigerende remmen zeer ernstig aan de vleugels en de romponderkant beschadigd.
Het toestel werd niet meer gerepareerd en vlak voor de capitulatie op last van de
militaire autoriteiten vernield.
Gezagvoerder: Dunlop.
00.12.1941 PK-BFC de Havilland D.H.94 Moth Minor 94073 Singapore(9V) Terug / Top
Dat betekent trouwens wel dat het toen mogelijk in gebruik bij de ML-KNIL was.
Daarvan hebben we echter nog geen bewijzen gevonden.
Een andere mogelijkheid, en die is misschien nog wel waarschijnlijker, is dat het toestel
door de eigenaarsgroep, de Batavia Flying Club die bestond uit Engelse sportvliegers, naar
Singapore werd overgevlogen om zich te melden bij de zeer actieve Royal Malayan Volunteer
Reserve.
00.00.1941 PK-SAT Koolhoven F.K.46 4608 Palembang Terug / Top
naar Bandoeng gebracht, maar de Indische "Vliegwereld" meldt dat "de Koolhoven, welke voor
reparatie naar Bandoeng is gestuurde, daar al maanden staat, en men weet niet wanneer men er
weer eens plezier van zal hebben".
Waarschijnlijk is het toestel dus nooit hersteld.
24.01.1942 PK-AFW Douglas DC-3-194C 1982 Borneo Terug / Top
Na de start vanaf Samarinda II werd het toestel beschoten door Japanse jagers.
Er moest een noodlanding worden gemaakt en hierbij werd de Douglas onherstelbaar beschadigd.
Gezagvoerder: R.Ph.A. van Rees. Boordwerktuigkundige: J. Deltenre.
Telegrafist: D.K.R. Sweitser.
26.01.1942 PK-AFS Grumman G.21A Goose 1081 Penfoei Terug / Top
Het toestel was bezig met een controlevlucht t.b.v. de plaatselijke luchtbeschermingAlle vijf inzittenden kwamen om het leven.
Gezagvoerder: C. ten Katen(┼)
Bwk: J. Doornbos(┼)
Telegrafist: F. Ruyter(┼)
Bericht in de Javabode 26.1.1942.
(Uit "Rimboevliegers" van Jan Hagens)
09.02.1942 PK-KRS Bellanca 14-9 Cruisair 1033 Andir Terug / Top
Het toestel was gevorderd door de ML-KNIL en werd naar Andir overgevlogen.
Het moest daar een noodlanding maken en werd daarbij ernstig beschadigd.
26.02.1942 PK-AFZ Douglas DC-3-194B 1981 Palembang Terug / Top
Hieronder de meest voorkomende, geciteerde versie.
* Na een ferryvlucht kwam het toestel, waarschijnlijk wegens brandstoftekort,
De gezagvoerder en de telegrafist werden door inlanders vermoord, de boordwerktuig-
kundige kwam om in Birma en de passagier, KNILM-vlieger H.N Nieuwdorp slaagde er
weliswaar in te ontsnappen maar is in het oerwoud spoorloos verdwenen.
Maar het relaas van de heer Poggemeyer, controleur van het Binnenlands Bestuur, en
destijds op Sumatra, verschilt hier nogal van.
* Ten eerste had het vliegtuig een gewone landing uitgevoerd.
Alle inzittenden m.u.v. Pronk werden, na ondergebracht te zijn in een bungalow, door
inlanders vermoord waarbij het motief een grote som geld geweest zou zijn.
Pronk ontsnapte, werd door Japanners gevangen gezet, aanvankelijk goed behandeld, maar
tenslotte toch vermoord.
En tenslotte een variant op dit verloop.
* Pronk zou ontsnapt zijn en in een moeras verdronken zijn terwijl het in deze versie
Veenendaal was die bij de Japanners terechtkwam en werd onthoofd.
Gezagvoerder: C. Blaak(†)
Bwk: M. Veenendaal(†)
Telegrafist: P. Pronk(†)
Passagier/Co-piloot: H.W. Nieuwdorp(†)
Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"
02.03.1942 PH-AFK Douglas DC-2-115G 1375 Australië(VH) Terug / Top
Onderweg van Broome via Wyndham naar Dalywaters verdwaald en een voorzorgslanding gemaakt
en overnacht in een nabijgelegen hotel. De volgende dag weer opgestegen en doorgevlogen,
via Dalywaters en Cloncurry, naar Sydney.
Gezagvoerder: F. van Breemen
03.03.1942 PK-ADB Douglas DC-5-511 428 Stone Creek(VH) Terug / Top
zette de bestuurder z'n toestel uit voorzorg aan de grond.
Een schapenboer maakt hem duidelijk dat Alice Springs weliswaar slechts tien minuten verderop
ligt maar dat het gezelschap meer dan welkom is om bij hem de nacht door te brengen.
Ze besluiten echter niet van dat aanbod gebruik te maken en vliegen alsnog naar Alice Springs.
Gezagvoerder: G. van Messel.
03.03.1942 PK-ADC Douglas DC-5-511 424 Derby(VH) Terug / Top
Tijdens de tussenlanding op Broome kon niet getankt worden, de Amerikaanse B-17's gingen
voor. Met een krappe hoeveelheid brandstof werd koers gezet naar het ruim 40 minuten
verder gelegen Derby.
Helaas, na een half uur vliegen was de brandstof op en moet een noodlanding gemaakt worden.
punt van de tank om een motor te kunnen starten zodat er een noodsignaal kon worden gezonden.
Schipper landt er met de PH-AFL naast, en na overpompen van brandstof kon de PK-ADC weer opstijgen.
Gezagvoerder: M.S. Rab.
03.03.1942 PK-AFV Douglas DC-3 1965 Carnot Bay(VH) Terug / Top
door Japanse vliegtuigen,
De bestuurder werd daarbij aan zijn been en aan de armen gewond maar wist het toestel
nog gecontroleerd op het strand aan de grond te zetten.
Drie van de passagiers en de boordwerktuigkundige werden zwaar gewond en stierven kort daarna.
Na ruim een week werd het gezelschap gevonden en gered.
Co-piloot: J. Hofman
Telegrafist: J.J. Muller;
Bwk: J.F.M. Blaauw(┼)
Passagiers: G.D. Brinkman; L.H. van der Burg; P.A. Cramerus; Gerrits; D. Hendriksz(┼);
H. van Romondt; J. van Tuijn(┼), M. van Tuijn(┼).
Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"
In verband met dit incident circuleert er nog altijd het nooit geheel duidelijk geworden verhaal over zoekgeraakte diamanten.
Vlak voor vertrek kreeg Smirnoff een pakketje diamanten van NV "De Concurrent" in handen gedrukt met de opdracht dit bij aankomst
in Australië in te leveren bij de Commonwealt Bank.
Na de crash werd het pakketje gevonden door Jack Palmer, een marineman uit Broome die, enige tijd later, inderdaad diamanten ter waarde
van £ 20.000 inleverde. Maar ook stond hij samen met twee collega's in mei 1943 terecht voor de diefstal van de diamanten.
Twee foto's van de Douglas na de noodlanding, doorzeefd met kogels.
(Uit "De KNILM vloog door" van Jan Hagens)
03.03.1942 PK-ALO Douglas DC-3-194B 1937 Broome(VH) Terug / Top
Ook dit toestel, dat min of meer gelijktijdig met de PK-AFV bij Broome arriveerde werd beschoten.
De bestuurder wist nog wel op het veld te landen maar daarna werd het toestel
in brand geschoten.
Gezagvoerder: E.E. Hulsebos.
26.03.1942 PK-AFM Lockheed 14F-62 Super Electra 1411 Katherine River(VH) Terug / Top
Met ingetrokken landingsgestel gleed het toestel door tot tegen een bomenrand en werd vernield.
Na enige dagen zoeken werd het wrak gevonden en kon de ongedeerde bemanning vanuit de lucht
bevoorraad worden.
Na zes dagen en nachten werd 'Hotel du Bush', zoals ze inmiddels hun crashplaats waren gaan
noemen, over de grond bereikt.
Gezagvoerder: P. Badings. Boordwerktuigkundige: C. Kop.
22.08.1942 PJ-AIP Lockheed 14F-62 Super Electra 1410 Piarco(9Y) Terug / Top
Vlak
na de start vanaf Piarco(Trinidad) voor de etappe naar naar
Curaçao viel de radioverbinding
weg, maar dat wekte nog geen
verontrusting.
Maar toen het toestel niet op Curaçao arriveerde
werd een zoekactie gestart.
Pas de volgende dag werd het wrak
gevonden, vlakbij het vliegveld in nauwelijks
toegankelijke dichte jungle.
Alle 13 inzittenden waren om het leven gekomen.
Van het wrak zijn slechts enkele kleine onderdelen geborgen
Onderzoek bracht geen mechanische defecten aan het licht en ook was het weer niet
zodanig slecht dat
daarin de oorzaak gezocht moest worden.
Kortom, de oorzaak is nooit gevonden.
Bwk: N.H. de Bruyn(┼)
Telegrafist: C. van Oyen(┼)
Van de namen van de passagiers heb ik alleen die van de MLD-mensen kunnen opsporen:
P. van Eeten(┼); K. Hakhof(┼); H. Kinds(┼); G.E.W. van Notten(┼); W.A. Verboog(┼) en
L.A. Vijzelman(┼). (Met dank aan Gerard Casius en Johan Teeuwisse!)
De andere vier passagiers waren burgertorpedomakers bij de marine, hun namen weet ik
(nog) niet.
Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"
15.11.1942 PH-ALI Douglas DC-3G-194 1590 Atlantische Oceaan Terug / Top
De "Ibis" werd op ongeer 150 mijl WZW van Land's End aangevallen door Duitse jagers.
De bestuurder zag kans om ondanks een gebroken roerkabel het toestel het lager gelegen wolkendek
in te vliegen vóórdat de jagers een tweede aanval konden uitvoeren.
Na ongeveer een uur werd, met kogelgaten in stuurhut, cabine en in een -gelukkig lege- brandstoftank,
op Chivenor geland.
Gezagvoerder: Th.M.J. Verhoeven. Co-piloot: D. de Koning. Boordwerktuigkundige:
G.E.P. Alsem. Telegrafist: L.C. Dik.
De kogelgaten in vleugel en romp van de "Ibis". (Coll. H. Dekker)
04.03.1943 PJ-AIS Fokker F.XVIII 5312 Hato Terug / Top
De bestuurder taxiede met de PJ-AIS toen de remmen bleken te weigeren. Wielpoot #1 kwam over de rand van het talud terecht.
Bestuurder: W. Versteegh.
(Coll. H. Dekker)  |
 |
19.04.1943 PH-ALI Douglas DC-3G-194 1590 Golf van Biscaye Terug / Top
Weer werd de "Ibis" door Duitse jachtvliegtuigen beschoten, en weer liep het goed af.
Er ontstond alleen schade aan een vleugeltip en het toestel moest in Lissabon wachten op
onderdelen.
Die werden door de "Buizerd" aangevoerd.
Gezagvoerder: K.D. Parmentier. Co-piloot: D. de Koning. Boordwerktuigkundige: H. Sybrant.
Telegrafist: C. van Brugge.
01.06.1943 PH-ALI Douglas
DC-3G-194 1590 Golf van Biscaye Terug / Top
De “Ibis” werd door Duitse Ju 88's neergeschoten.
Alle inzittenden, 13 passagiers en vier
Over dit incident is zoveel gepubliceerd dat herhaling daarvan mij hier overbodig lijkt.
Gezagvoerder: Q. Tepas(┼)
Co-piloot: D. de Koning(┼)
Boordwerktuigkundige: E. Rozevink(┼)
Telegrafist: C. van Brugge(┼)
Passagiers: A.T. Chenhalls(┼); F.G. Cowlrick(┼); L. Howard(┼); C.A. Hutcheon(┼);
P. Hutcheon(┼); R.V.L. Hutcheon(┼); W.J.B. Israel(┼); G.T. Maclean(┼); C.A.F. Paton(┼);
I.J. Sharp(┼); T.M. Shervington(┼); E.P. Stonehouse(┼); K. Stonehouse(┼).
Terug naar de opsomming "Ernstige ongevallen"
29.10.1943 PJ-AIT Lockheed
14F-62 Super Electra 1412 Jamaica(6Y) Terug / Top
Bij de nadering van Jamaica kon het landingsgestel niet neergelaten worden.
Middelpuntvliedende- dan wel zwaartekracht konden hierin geen verandering brengen.
De bestuurder besloot tot een buiklanding op de betonnen baan van het militaire vliegveld
i.p.v. op het gras van het civiele veld. Deze landing verliep voortreffelijk, geen der
tien inzittenden liep verwondingen op. Het duurde echter ruim 2½ maand voor de “Troepiaal”
weer luchtwaardig was.
Gezagvoerder: W.C.J. Versteegh. Boordwerktuigkundige: W. van Bennekom.
 |
Een buiklanding volgens het boekje... (Coll. H. Dekker)  |
Het duurde echter ruim 2½ maand voor de “Troepiaal” weer luchtwaardig was.
(Van de site "KLM-historie" van Ronald Aker)
Tijdens de afleveringsvlucht van de drie D.H.89's raakte één bestuurder verdwaald en
maakte een noodlanding op het strand van Vlieland.
Bestuurder: “Hein”.
29.10.1945 PH-ARB Douglas DC-3-194C 1984 Valkenburg Terug / Top
Het toestel werd van Whitchurch naar Valkenburg gevlogen om koningin Wilhelmina op te halen.
Onderweg ontstonden er problemen met een brandstofpomp en hoewel er vanuit Engeland meteen
een reserve-exemplaar achteraan gevlogen werd, kwam dat niet meer op tijd om de “Buizerd"
tijdig weer vlieggereed te maken.
De koningin werd met een militaire C-47 overgevlogen.
Uit "Report of The Netherlands Inspection of Civil Aviation - october 1945".
(Coll. H. Dekker)
04.12.1945 PH-RAC De Havilland D.H.89A Dragon Rapide 6893 Eelde Terug / Top
Na de landing reed het toestel over een zacht gedeelte van het terrein.
De wielen zakten weg en het kwam op de neus te staan.
21.12.1945 PH-RAD De Havilland D.H.89A Dragon Rapide 6890 Twente Terug / Top
Om 14.30 uur vertrok het vliegtuig van de Regeringsvliegdienst vanaf Schiphol met bestemming
Twente. Er was één passagier.
Op het moment van vertrek was het zicht op Twente nog onvoldoende, doch de verwachting
was dat het daar net als op Schiphol reeds was gebeurd, snel zou opklaren.
Indien het niet zou opklaren, rekende de bestuurder erop weer naar Schiphol te kunnen terugkeren,
aangezien de verwachting was dat het op Schiphol tot de avond helder zou blijven.
Wegens onvoldoende zicht kon de vliegtuigbestuurder het vliegveld Twente niet vinden.
Hij besloot terug te keren.
Enige minuten daarna gaf het radiostation Twente de opdracht van de stationschef van de
regeringsvliegdienst te Schiphol aan het vliegtuig door, om niet te starten van Twente en,
indien reeds gestart, om terug te keren.
Daarbij werd niet vermeld, dat het zicht op Schiphol sterk verminderd was.
De bestuurder besloot toch naar Schiphol terug te keren.
Het is hem echter niet gelukt op Schiphol te landen.
Wegens dreigend benzinegebrek en wegens de naderende zonsondergang heeft hij daarop
een noodlanding in de buurt van Amsterdam moeten uitvoeren.
Hierbij werd het vliegtuig licht beschadigd omdat het de laatste zeven meter van de uitloop
op de neus verder was gegleden. De inzittenden bleven ongedeerd.
Bestuurder: A.D. Snitslaar. Radiotelegrafist: P. Blokker.
Verslag van het gebeurde uit het onderzoeksrapport. (Coll. H. Dekker)
27.12.1945 PH-TAL(NL-310) Douglas C-54A Skymaster 10375 Schiphol Terug / Top
Om 9.00 uur vertrok het vliegtuig vanaf Schiphol voor het uitvoeren van een vlucht naar Indië.
Ongeveer 40 minuten na de start, terwijl het toestel boven Hulst vloog, werd door één der
passagiers de zich naast de deur bevindende hefboom, bestemd voor het openmaken van de deur
in noodgevallen, overgehaald. Hierdoor vloog de deur eruit en sloeg tegen de horizontale staartvlakken.
Het stabilo en het hoogteroer werden daarbij licht beschadigd, terwijl de deur verloren ging.
Het vliegtuig keerde daarop terug en landde omstreeks 10.40 uur weer op Schiphol.
Uit nader onderzoek bleek dat de passagiere een naast de deur hangende koptelefoon op had gezet
maar toen niets meer hoorde. Ze veronderstelde dat de hefboom ernaast, erbij hoorde en
die haalde ze toen over, ze had dus het nogal opvallende bord erboven niet gelezen:
FOR EMERGENCY USE ONLY
PULL RELEASE HANDLE
PUSH DOOR OUT
Het waarschuwend geroep van de hofmeester zei ze, vanwege de koptelefoon dus, niet gehoord te hebben
Hofmeester: M.K. Dousi. Passagiere: A.C. van den Hout.
NB. Opmerkelijk is dat in al mijn documentatie over dit incident het toestel aangeduid wordt als
PH-TAL(NL-310) terwijl in die periode (tot ca. april 1947) de Indiëvluchten werden uitgevoerd door
de NGAT en het vliegtuig dus alleen kenmerk NL-310 voerde!
Verslag van het gebeurde uit het onderzoeksrapport. (Coll. H. Dekker)
00.12.1945 PH-# # = Leeuwarden Terug / Top
"Logboek van een Vliegveld" meldt dat een 'vliegtuigje' (vermoedelijk een D.H. 89, HD) bij
de start in het prikkeldraad is terechtgekomen.
Bij de samenstelling van “Nederlandse Ongevallen en Incidenten 1940/1945" werden (o.a.)
de volgende bronnen
geraadpleegd:
Ron Beetsma; Gerard Casius; Ary Ceelen; Robert Esperou; Frits Gerdessen; Peter Gerhardt;
Peter Grimm; Harm J. Hazewinkel; Jos Heymans; Tony Jones; Gerrit J. Koning; Jan Evert Leeuw;
Erwin van Loo; Huub van Sabben; Hein Schwing; J.J. Teeuwisse; E. IJsbrandij;
LUCHTVAARTKENNIS; Vliegwereld; Het Vliegveld; Rijksluchtvaartdienst; Uitspraken van de Raad
voor de Luchtvaart; Dagboeken van E. Jans (via Gerard Casius); Nederlandse Vliegtuig
Encyclopedie (H. Hooftman); Fokker Monografie No.10 (Theo Wesselink); Niet gepubliceerd
overzicht Indië-vluchten van Henk Lems (via Gerard Casius); Maandrapporten NV Luchthaven
Twente (via Jan Evert Leeuw); Accident Inquiry in the Netherlands (A.A. van Wijk);
Londen of Berlijn? (Jan Hagens); PH-1 t/m PH-110(Herman Dekker); 75 Jaar Nederlandse
Luchtvaartuig Registers (Herman Dekker); Dominie(Nico Geldhof & Theo Wesseling);
Frits Koolhoven en zijn vliegtuigproductie (Dik Top); Logboek van een Vliegveld
(Bjorn v.d. Brink, Ina Nagtegaal); Luchtfotografie in Nederland (J.L. Arense);
De Indischman, Bataviaansch Nieuwsblad; Middelburgsche Courant; Tubantia;
Het Vaderland; Zwolsche Courant.